راه رفتن روی پنجه پا در بسیاری از کودکان سنین پایین ممکن است به صورت گذرا دیده شود اما اگر این الگوی راه رفتن ادامه دار شود یا با سفتی عضلات، زمین خوردنهای زیاد، درد یا تأخیر رشدی همراه باشد نیاز به ارزیابی تخصصی دارد. کاردرمانی برای راه رفتن روی پنجه پا در کودکان یکی از مؤثرترین مسیرهای درمانی برای اصلاح الگوی راه رفتن، بهبود تعادل، افزایش دامنه حرکتی مچ پا و کاهش مشکلات ثانویه است.
در این مقاله توضیح میدهیم راه رفتن روی پنجه پا چرا اتفاق میافتد، چه زمانی نگران کننده است، کاردرمانی چه کمکی میکند و معمولا چه تمرینهایی توصیه میشود.
راه رفتن روی پنجه پا چگونه است؟
راه رفتن روی پنجه پا که به آن پنجه روی نیز گفته میشود به حالتی اشاره دارد که در آن کودکان هنگام راه رفتن پاشنه پا را به طور کامل یا جزئی بر روی زمین قرار نداده و وزن بدن را عمدتاً بر روی پنجهها منتقل مینماید. این الگوی حرکتی در مراحل اولیه رشد در برخی کودکان به صورت موقت و طبیعی مشاهده میگردد اما تداوم آن فراتر از سنین رشد اولیه نیازمند توجه و ارزیابی تخصصی است.
نکته مورد اهمیت در ارزیابی این وضعیت سن کودک است. به طور کلی اگر الگوی پنجه روی پس از حدود دو تا سه سالگی همچنان ادامه یابد یا اگر کودک قادر به اجرای دستور زمین گذاشتن پاشنه نباشد انجام ارزیابیهای کاردرمانی و در صورت لزوم اقدامات فیزیوتراپی یا ارتوپدی توصیه میشود.
علت راه رفتن روی پنجه پا در کودکان
جهت درمان درست شناسایی علت زمینهای اختلال ضرورت دارد. عوامل شایع مرتبط با این وضعیت عبارتند از:
1.پنجه روی ایدیوپاتیک (بدون علت مشخص)
در بسیاری از موارد وضعیت عصبی کودک طبیعی است اما الگوی راه رفتن روی پنجه پا به عنوان یک عادت حرکتی یا الگوی حرکتی تثبیت شده شکل گرفته است. با اینکه هیچ مشکل عصبی زمینهای وجود ندارد اما راه رفتن روی پنجه پا برای کودک به یک رفتار خودکار یا عادت تبدیل شده است. در چنین شرایطی اصلاح این عادت حرکتی از اهمیت بالایی برخوردار است.
2.مشکلات پردازش حسی
برخی کودکان حساسیت به تماس کف پا با سطوح یا تمایل به دریافت بازخورد فشاری عمیقتر منجر به شکل گیری الگوی راه رفتن روی پنجه میشود. در چنین مواردی اجرای مستمر کاردرمانی در منزل با تمرکز بر پردازش حسی نقشی کلیدی و حیاتی در اصلاح این رفتار ایفا مینماید.
3.کوتاهی یا سفتی عضلات ساق پا
در این وضعیت دامنه حرکتی مچ پا به سمت بالا (دورسی فلکشن) کاهش مییابد و این امر منجر به راه رفتن ناخودآگاه کودک بر روی پنجهها میگردد.
4.اختلالات عصبی-رشدی
این وضعیت ممکن است نشانهای از مشکلات عصبی-رشدی زمینهای مانند انواع خاصی از فلج مغزی، مشکلات تون عضلانی، اختلالات طیف اوتیسم و سایر بیماری های مشابه باشد. بنابراین بررسی دقیق و تشخیص به موقع توسط پزشک متخصص و بهره مندی از خدمات بهترین کاردرمانی در تهران زیر نظر دکتر صابر نقش بسیار مهمی در روند ارزیابی و درمان خواهد داشت.
کاردرمانی برای راه رفتن روی پنجه پا در کودکان چه کمکی میکند؟
هدف کاردرمانی صرفاً قرار دادن پاشنه پا روی زمین نیست بلکه اصلاح و بهبود کل زنجیره حرکتی و عملکردی کودک را در بر میگیرد. اهداف متداول در کاردرمانی برای راه رفتن روی پنجه پا شامل موارد زیر است:
ارزیابی تخصصی
در فرایند ارزیابی تخصصی کاردرمانگر ابعاد مختلف عملکرد حرکتی و حسی کودک را به صورت جامع مورد بررسی قرار میدهد. این ارزیابی شامل سنجش دامنه حرکتی مچ پا و وضعیت تاندون آشیل، بررسی قدرت عضلانی، تعادل و هماهنگی حرکتی، تحلیل الگوی راه رفتن، دویدن و پریدن، ارزیابی وضعیت پردازش حسی از جمله حساسیت کف پا و نیاز به دریافت حس عمقی و همچنین بررسی عادتها و الگوهای حرکتی کودک در محیط منزل یا مهد کودک است.
افزایش دامنه حرکتی و کاهش سفتی
کاردرمانگر با بهره گیری از تکنیکهای تخصصی و تمرینهای کششی هدفمند نسبت به بهبود انعطاف پذیری عضلات گاستروکنمیوس و سولئوس در بخش خلفی ساق اقدام میکند و در صورت وجود صلاحدید درمانی از حرکت دهیهای ملایم مفصل مچ پا نیز به منظور ارتقای دامنه حرکتی و کاهش محدودیتهای عملکردی استفاده میکند.
تقویت عضلات کلیدی برای الگوی صحیح راه رفتن
در برنامه درمانی بهبود عملکرد عضلات مؤثر در راه رفتن مورد توجه قرار میگیرد؛ به ویژه عضلات جلوی ساق از جمله تیبیالیس قدامی برای کمک به بالا آوردن پنجه پا، عضلات مرکزی بدن برای بهبود کنترل و ثبات تنه و عضلات ناحیه لگن به منظور افزایش پایداری و کارآمدی راه رفتن تقویت میشوند.
تمرین تعادل، هماهنگی و الگوهای حرکتی
کاردرمانگر تمرینهایی برای بهبود کنترل حرکتی و تعادل در نظر میگیرد. از جمله تمرینهای تعادل ایستا و پویا، راه رفتن روی سطوح و مسیرهای مختلف با تأکید بر تماس صحیح پاشنه با زمین و تمرینهای گام برداری همراه با ریتم و نشانههای دیداری یا شنیداری که به تنظیم بهتر حرکت و ارتقای کیفیت راه رفتن کمک میکنند.
آموزش خانواده و برنامه خانگی
نتیجه درمان تا حد زیادی به اجرای صحیح و منظم تمرینها در منزل وابسته است. کاردرمانگر برنامهای کوتاه، قابل اجرا و ایمن متناسب با تواناییها و شرایط کودک طراحی میکند. همچنین با کاردرمانی در منزل میتوان تعداد و تنوع تمرینها را به تدریج افزایش داد و آنها را در محیطی آشنا و ایمنتر اجرا کرد. به این ترتیب کودک با احساس راحتی و رضایت بیشتری تمرینها را انجام میدهد و همکاری او نیز بهتر میشود.
نمونه تمرینهای رایج در برنامههای توان بخشی
این موارد نمونههایی کلی هستند و لازم است بر اساس شرایط، تواناییها و نیازهای هر کودک به صورت اختصاصی تنظیم شوند.
- کشش پشت ساق کنار دیوار(زانو صاف و سپس زانو خم)
- اسکوات کنترلشده برای تقویت ساق و لگن (در صورت امکان)
- راه رفتن روی سطحهای مختلف (فرش، فوم، چمن مصنوعی) برای تحریک حسی مناسب
- بازیهای تعادلی مثل ایستادن روی یک پا، راه رفتن روی خط و پریدنهای کنترل شده
سخن پایانی
کاردرمانی در درمان راه رفتن روی پنجه پا در کودکان با تمرکز بر بهبود دامنه حرکتی مچ پا، ارتقای عملکرد عضلانی، تقویت تعادل، اصلاح الگوهای حرکتی و در صورت نیاز به کارگیری اقدامات حسی میتواند نقش مؤثری در بهبود کیفیت راه رفتن کودک ایفا کند. انتخاب مرکز درمانی مناسب و پایبندی به اجرای منظم برنامه تمرینی در منزل از عوامل اساسی در دستیابی به نتایج مطلوب درمانی به شمار میآیند.
بر این اساس توجه به معیارهای مطرح شده میتواند فرایند انتخاب بهترین کاردرمانی در تهران را برای والدین هدفمندتر، آگاهانهتر و اطمینان بخشتر سازد.
سوالات متداول
درمان کاردرمانی چقدر طول میکشد؟
میزان و سرعت بهبود به عواملی مانند سن کودک، میزان همکاری خانواده و تداوم اجرای تمرینها وابسته است. در برخی کودکان طی چند هفته پیشرفت قابل توجه مشاهده میشود در حالی که برخی دیگر به پیگیری درمانی طولانیتر و برنامهای مستمرتر نیاز دارند.
آیا پنجه روی میتواند باعث مشکل در آینده شود؟
اگر پنجه روی درمان نشود و ادامه پیدا کند ممکن است به کوتاهی عضلات ساق، کاهش تعادل، درد پا و اختلال در الگوی حرکتی کودک منجر شود. به همین دلیل بررسی و درمان به موقع اهمیت زیادی دارد.
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفری باشید که نظر میدهد!
ارسال دیدگاه