همه فعالیت های روزمره ما از جمله حرف زدن، فهمیدن، خواندن مطالب یا کتاب، ارتباطات اجتماعی و … به دریافت و ذخیره اطلاعات از محیط اطراف ما بستگی دارد. حافظه و یادگیری به ما این توانایی را می دهد تا مهارت های جدید بیاموزیم و رفتار های جدیدی در خود ایجاد کنیم. اهمیت حافظه در روند تحصیل و کارآمدی دانش آموزان نیز قابل چشم پوشی نیست. حافظه همچنین یکی از آسیب پذیرترین فرایند های ذهنی انسان بوده و بسیار تحت تأثیر شرایط زندگی فرد قرار دارد. حافظه کودکان به محض وجود کوچک ترین مقادیر استرس، افسردگی، فشار روانی و… آسیب می بیند که این آسیب با توجه به مقدار و شدت ناراحتی کودک، کم یا زیاد می شود. دکتر مهدی صابر، بهترین دکتر برای تقویت حافظه کودکان، با ارائه بهترین تمرینات تقویت حافظه در کودکان به درمان هر چه مطلوب تر حافظه کودکان و تقویت حافظه کودک می پردازد.
تقویت حافظه کودکان
حافظه بخش مهمی از ایجاد یک پایه محکم برای یادگیری است، هم در کلاس درس و هم در خارج از آن. داشتن حافظه عالی می تواند به فرزند شما کمک کند تا در مدرسه بهتر عمل کند، در امتحانات خوب نتیجه بگیرد و نمرات بهتری کسب کند. اما مهارت های حافظه قوی چیزی نیست که افراد با آن متولد شوند – این مهارت ها هرچه بیشتر استفاده شوند، توسعه یافته و بهبود می یابند. مانند هر مهارت دیگری، تمرین باعث کمال می شود. یک حافظه موثر به دو بخش تقسیم می شود:
حافظه کوتاه مدت: حافظه کوتاه مدت به دانش آموزان کمک می کند تا اطلاعات جدید را پردازش و به یاد بیاورند تا بتوانند به وظیفه در دست اقدام بپردازند.
حافظه بلند مدت: این اطلاعات به حافظه بلند مدت دانش آموز منتقل می شود، جایی که به او کمک می کند تا درک عمیق تری از یک موضوع پیدا کند.
دانش آموزانی که با حافظه مشکل دارند، معمولاً در سازماندهی اطلاعات و ایجاد درک معنی دار از یک موضوع مشکل دارند. این می تواند باعث شود دانش آموزان در کلاس عقب بمانند و منجر به مشکلات مداوم در کلاس درس شود. کودکان همیشه از حافظه کاری برای یادگیری استفاده می کنند. برای کارهایی مانند دنبال کردن دستور العمل های چند مرحله ای یا حل یک مسئله ریاضی در ذهن لازم است. می توانید با گنجاندن استراتژی های ساده در زندگی روزمره به فرزندتان کمک کنید تا حافظه کاری خود را بهبود بخشد:
– روی مهارت های تجسم کار کنید.
– از فرزندتان بخواهید به شما آموزش دهد.
– بازی هایی را امتحان کنید که از حافظه بصری استفاده می کنند.
– ورق بازی کنید.
– خواندن فعال را تشویق کنید.
– اطلاعات را به بخش های کوچک تر تقسیم کنید.
– آن را چندحسی کنید.
– به ایجاد ارتباطات کمک کنید.
– سوال پرسیدن را تشویق کنید.
– قافیه و آهنگ بسازید.
– یادگیری را هیجان انگیز کنید.
– یادگیری فعال را تشویق کنید.
– از وسایل کمک بصری استفاده کنید.
– از فرزندتان بخواهید مثال های خودش را بسازد.
– نقشه های ذهنی ایجاد کنید.
– لیستی از کلمات کلیدی برای یک ایده یا موضوع تهیه کنید.
– از فرزندتان بخواهید به شما آموزش دهد.
– از تمام حواس استفاده کنید.
-اطلاعات را به بخش های کوچک تر تقسیم کنید.
از این نکات و تمرینات برای تقویت حافظه فرزند تان استفاده کنید تا او بتواند یادگیرنده بهتری شود.
روش هایی تقویت حافظه کودکان
دکتر هوش و حافظه کودکان بر مداخلات برای تقویت حافظه کودکان و یادگیری به طور معمول بر روی کودکانی که در زبان و توجه مشکل دارند، تکیه می کند. کودکانی که دارای اختلال خاص زبانی هستند، دارای نقص های ادراکی نظیر یادگیری شکل لغت و درک جمله هستند، که این امر احتمالاً با نقص در عملکرد حافظه کاری مرتبط است. بدلی پیشنهاد می کند که بخش اجرایی مرکزی حافظه کاری اطلاعات را از سیستم های حافظه بازیابی کرده و در بخش حلقه آوایی پردازش و ذخیره می کند و جزئی از تمرینات تقویت حافظه محسوب می شود. حافظه کاری شنیداری و تمرین گفتاری بخشی از مدار آوایی است که اطلاعات کلامی برای مدت زمان کوتاهی در آنجا ذخیره می گردد و فرد شنونده می تواند حافظه بلند مدت را با تکرار در آنجا و معنی بخشی به اطلاعات به وجود آورد. این مدل پیشنهاد می کند که حافظه کاری شنیداری دارای گنجایش محدودی است. دانمن و همکاران پیشنهاد می کنند که مدل محاسباتی حافظه کاری که پردازش و ذخیره سازی در آن صورت میپ ذیرد، دارای قدرت تمرکز اندک در زمان درک است. به این مدل، مدل عملکردی حافظه گفته می شود که در آن اطلاعات کلامی پردازش می شود. آن ها فرض کردند که رابطه ای بین ذخیره سازی و پردازش اطلاعات وجود دارد و زمانی که پیچیدگی عملکرد افزایش می یابد، اطلاعات ذخیره شده قبلی فراموش می شود. حافظه کاری شنیداری ضعیف با مشکل در یادآوری کلمات مرتبط است. کلینگبرگ برنامه ای را برای تقویت حافظه کودکان دارای اختلال نقص توجه – بیش فعالی تهیه کرده است. این برنامه شامل تکالیف کلامی و تصویری است. در یک مطالعه، تکالیف این برنامه در ۲۹ روز اجرا شد و ارزیابی در دو نوبت پس از 5 تا 6 هفته و بعد از 3 ماه صورت گرفت. دانش آموزانی که آموزش حافظه کاری را دریافت کرده بودند، نسبت به گروه کنترل در عملکرد حافظه کاری پیشرفت بیشتری داشتند. در گروه دیگر نیز بهبود در زمان پاسخ دیده شد. اگر چه این مطالعه بر روی گروه کوچکی صورت گرفت، اما بسیار امید بخش بود.
تمرینات بهبود حافظه
حافظه کاری، حوزه ای از کارکرد های اجرایی است که بیشترین مطالعات توانبخشی شناختی را به خود اختصاص داده است. بیشتر مطالعات با استفاده از برنامه های مبتنی بر رایانه با هدف تمرین توانایی نظارت، به روز رسانی و دستکاری اطلاعات در حافظه در مدت زمانی کوتاه است. تکالیف چند محرک پیشین یا فراخنای حافظه با سطوح دشواری گوناگون بدین منظور استفاده شده اند. در یک تکلیف معمول تقویت حافظه کودکان، توالی ای از محرک ها ارائه می شوند و تکلیف کاربر این است که هر زمان محرک فعلی، در یک بُعد خاص، مثل مکان، رنگ، صدا و …، مشابه چند محرک قبل بود، پاسخ دهد. تمرینات تقویت حافظه نیازمند آن است که مجموعه ای از محرک های دیداری – فضایی یا کلامی در حافظه نگه داشته شوند و پس از یک تأخیر کوتاه آن ها را یا به صورت مستقیم و یا معکوس تکرار کنند، تکالیف متعددی براساس این الگو با تنوع و دشواری درجه بندی شده معرفی شده است. مطالعات بسیاری نشان داده اند با استفاده از این نوع تکالیف عملکرد حافظه کاری در کودکان با تحول طبیعی، اختلال نقص توجه – بیش فعالی، نارسا خوانی و لكنت تحولی بهبود می یابد.
مطالعات تقویت حافظه کودکان
گذشته از اثرات انتقال نزدیک شواهدی نیز وجود دارد که تقویت حافظه کودکان مزایای قابل توجهی نیز در حوزه های گوناگون زندگی کودکان دارد. به عنوان مثال کلینگبرگ و همکارانش در مقایسه کودکان و نوجوانان ۷ تا ۱۵ ساله دارای اختلال نقص توجه – بیش فعالی، نشان دادند تمرینات تقویت حافظه کودکان موجب بهبود توانایی استدلال غیر کلامی و کنترل مهاری می شود. والدین این کودکان بهبود در شدت نشانه های نقص توجه و تکانشگری / بیش فعالی ابراز شده توسط کودکان را گزارش کردند. نجارزادگان، نجاتی و امیری در مطالعه ای روی کودکان دارای اختلال نقص توجه – بیش فعالی نشان دادند که با استفاده از توانبخشی شناختی حافظه و توجه علائم اختلال براساس مقیاس رتبهبندی سوانسون کاهش یافت. این کاهش تا سه ماه بعد از مداخله نیز باقی مانده بود. به علاوه، تعمیم پذیری اثرات تقویت حافظه کودکان به مقیاس های تسلط کلامی و عملکرد خواندن در کودکان نشان داده شده است. رادفر، نجاتی، فتحآبادی و لایق در مطالعه ای نشان دادند با تقویت حافظه کودکان، عملکرد خواندن (سرعت و دقت) و روانی کلامی در افراد نارساخوان بهبود می یابد. در مطالعه دیگری از همین دست نمرات بالاتر در هوش سیال و همچنین بهبود قابل توجه در مقیاس های تسلط کلامی و هجی کردن پس از ۳۲ جلسه آموزش حافظه کاری گزارش شده است. مهم تر این که بهبود و بسط حافظه کاری به تسلط کلامی و هجی کردن در ارزیابی پیگیری که ۸ ماه پس از مداخله انجام شد، باقی ماند. انتقال تقویت حافظه کودکان به عملکرد خواندن در مداخلات کوتاه تر نیز گزارش شده است که نشان می دهد احتمالاً طول برنامه تعیین کننده تعمیم پذیری تقویت حافظه کودکان به تسلط کودکان در خواندن نیست. برخی مطالعات به بررسی ساز و کار های عصبی زیربنایی توانبخشی شناختی حافظه کودکان و نوجوانان پرداخته اند. اشاره کردند کودکان پس از ۶ هفته توانبخشی شناختی حافظه کاری از پیش آزمون تا پس آزمون افزایش قابل توجهی در فعالیت ساختار های پیش – آهیانه ای از خود نشان دادند. به همین ترتیب، در مطالعه دیگری که در نوجوانان دارای تشخیص اختلال نقص توجه – بیش فعالی انجام شده است، این نتیجه به دست آمد که میزان و شدت بهبود پیش/ پس از مداخله در فعالیت قشر آهیانه ای پیش بینی کننده میزان بهره شرکت کننده از حافظه کاری پس از توانبخشی شناختی است. مهم تر این که تغییرات مشاهده شده در فعالیت عصبی ارتباط مشخصی با کاهش نشانه های نقص توجه و نشانه های تکانشگری / بیش فعالی پس از توانبخشی شناختی دارد.
مرکز تخصصی درمان مشکلات حافظه کودکان دکتر صابر با بخش هایی نظیر اتاق مهارت های شنیداری، اتاق تاریک بینایی، سنسوری روم، کاردرمانی ذهنی و…. به بهبود مهارت های ذهنی و حافظه کودکان کمک می نماید. انجام تست های استاندارد به ارزیابی دقیق روند درمان و بهبودی کودکان کمک می نماید. دکتر صابر به همراهی تیم حرفه ای خود تلاش دارد بهترین نتیجه درمانی را برای کودکان رقم بزند.
منابع:
oxfordlearning.com
understood.org
سوالات متداول:
1.برای تقویت حافظه کودک چه کار باید بکنیم؟
بهبود تغذیه کودکان، کاهش استفاده از ابزارهای دیجیتالی نظیر تبلت و گوشی تلفن همراه، انجام بازی های فکری با کودکان از جمله مواردیست که والدین می توانند در منزل انجام دهند و در صورت احساس وجود مشکل در حافظه کودک جهت ارزیابی و درمان به مراکز تخصصی حافظه مراجعه نمایید.
2.برای مشخص شدن مشکل حافظه چه معایناتی لازم است؟
در ابتدا پزشک با انجام ارزیابی بالینی وضعیت کودک و پرسش سوالاتی از او حافظه کودک را ارزیابی می کند و درصورت مشاهده مشکل تست های تخصصی تشخیصی برای سنجش نوع و شدت مشکلات حافظه در کودکان انجام می شود.
بچه من همه چیزو نصفه نیمه یاد میگرفت و سریع قاطی میکرد .توی کلینیک شما به جای حفظ کردن خشک یادش دادن چطور با بازی و تمرینایی مثل پازل حافظه اش رو تقویت کنه. الان دیگه وقتی کاری رو بهش میگیم خودش بدون یاداوری انجام میده