حس عمقی یا حس حرکت یکی از حواس مهم جهت داشتن حرکات متناسب و یکپارچه در بدن است. اگر شما همین الان چشمان خود را ببندید می توانید با یک پیام از طرف دیگران دستان خود را کنار سر قرار دهید یا از دو طرف باز کنید. مغز شما ممکن است بدون دیدن دستانتان دقیقاً بداند دست شما در چه جایگاهی قرار دارد. آیا میتوانید به درستی نوک انگشتانتان را دربالای سرتان به هم برسانید؟، میتوانید کراوات خود را بدون دیدن آن ببندید؟ تایپ کردن بر روی صفحه کامپیوتر با چشمان بسته چطور؟
حس عمیق شما آگاهی شما را نسبت به اجزای بدنتان را بهبود می بخشد، به شما اجازه می دهد که هرقسمتی از بدن خود را در همه زمان ها در مسیر درستی نگه دارید. حس عمقی از گیرنده های حسی موجود در مفاصل، ماهیچه ها، رباط ها و بافت های اتصال دهنده منشا می گیرد که به ما دقیقا می گوید اجزا بدن شما بدون آن که آن ها را ببینید در کجا قرار دارند.
مرکز تخصصی کاردرمانی کودکان دکتر صابر با در اختیار داشتن امکانات درمانی مختلف نظیر سنسوری روم، ماساژ درمانی کودکان و کاردرمانی درکی حرکتی در زمینه بهبود مشکلات حس عمقی و تعادل در کودکان فعالیت می نماید. ارائه مدالیته های حسی به صورت طبقه بندی شده و حساسیت زدایی تدریجی در کودکان از روش های مهم در تعدیل حس عمقی در کودکان می باشد که توسط متخصصین با تجربه این مرکز ارائه می شود. تمرینات کاردرمانی در منزل که توسط تیم توانبخشی مرکز به والدین ارائه می گردد یا به صورت کاردرمانی در منزل توسط درمانگران ما انجام می شوند روند درمان را تسریع می بخشد.
حس عمقی و نزدیکی
یافته ها نشان می دهد که درک کودکان از نزدیکی مبتنی بر مجاورت در سن 4 سالگی وجود دارد، زودتر از آنچه قبلاً تصور می شد کودکان نزدیکی خلاف واقع را درک می کنند. علاوه بر این، یافته ها نشان می دهد که کودکان خردسال مفاهیم متمایزی از نزدیکی خلاف واقع دارند و دو نوع نزدیکی را با هم اشتباه نمی گیرند. مردم اغلب به خلاف واقعیت های نزدیک فکر می کنند – جایگزین هایی برای واقعیت که اتفاق نیفتاده اند اما احساس می شود که نزدیک به وقوع بوده اند. تا همین اواخر، نزدیکی خلاف واقع عمدتاً به عنوان وابسته به تمایل، یعنی حس رویدادهایی که به سمت یک نتیجه پیش می روند، دیده می شد. ما نشان می دهیم که از اوایل رشد، کودکان از دو نشانه دیگر برای استنباط نزدیکی خلاف واقع استفاده می کنند. به طور خاص، کودکان همچنین نزدیکی را از مجاورت و توانایی استنباط می کنند و این دو نشانه را به عنوان حمایت کننده انواع متمایزی از نزدیکی می بینند. این یافته ها نشان می دهد که کودکان خردسال تشخیص می دهند که نتایجی که به نظر می رسد نزدیک به وقوع بوده اند، می توانند به دلایل متفاوتی اینگونه به نظر برسند. هر انسانی غریزه، نیاز و انگیزه برای ارتباط با انسان های دیگر را دارد. وقتی نوزادان تازه متولد شده ما برای اولین بار در آغوش ما قرار می گیرند، در حرکات خود انگیزه ای برای ارتباط نشان می دهند. در نوزادان ما، این نیاز به ارتباط صرفاً برای بقا است. وابستگی آن ها به بزرگسالان برای همه چیز، پیگیری بی وقفه آن ها برای ارتباط را هدایت می کند و به دنبال برآورده شدن نیازهایشان هستند. برآورده کردن این نیاز به ارتباط در نوزادان ما نه تنها ایمنی و امنیت را فراهم می کند، بلکه رشد حیاتی مغز را که باید در این مرحله اولیه از رشد اتفاق بیفتد، تحریک می کند. تحقیقات به ما می گوید که رابطه عاشقانه با یک مراقب اصلی، کلید رشد مغز است. در بدو تولد، مغز کودک حاوی 100 میلیارد نورون است، اما تعداد بسیار کمی از آن ها به هم متصل هستند. در طول سه سال اول زندگی، یک رابطه گرم، عاشقانه و پاسخگو با یک مراقب اصلی، واکنش های شیمیایی لازم را برای شروع ایجاد ارتباطات مهم این نورون ها (سیناپس ها) تولید می کند. در حالی که رشد مغز خود به خودی است، نقش مراقبان اصلی – والدین – حمایت از این رشد است تا بتواند به رشد بهینه خود برسد.
مثال هایی از حس عمقی
هنگامی که شما نشسته اید و این متن را می خوانید، مفاصل، ماهیچه ها و بافت های اتصال دهنده در پاها، لگن و نشیمنگاه شما تحت فشار قرار می گیرند. هنگامی که شما بلند می شوید و راه می روید، شما ماهیچه های ویژه ای را منبسط و بقیه را منقبض کردید، و میزان فشار وارده بر مفاصل بدن خود را تغییر می دهید.
اگر شما حرکات کششی انجام دهید، عضلات خود را کوتاه و بلند می کنید و به صورت اساسی به مقدار بسیار کمی بین مفاصل خود فاصله می اندازید. اگر تشنه باشید به مقداری آب نیاز دارید بنابر این شما برای رسیدن به لیوان درون قفسه سیستم حسی عمقی به همراه سیستم بینایی به شما می گوید که تا چه میزان عضلات بازوی خود را کشش دهید با همکاری چشمتان دقیقا می دانید که چه مقدار نیاز به حرکت دارید. بدین گونه شما لیوان را پر می کنید، حس عمقی درون بازو هایتان افزایش وزن را تشخیص می دهد و نزدیک به پر شدن لیوان به شما هشدار می دهد.
اهمیت حس عمقی در بدن
آگاهی درونی از بدن سبب میشود که همواره یک نقشه ذهنی از وضعیت بدن در فضا داشته باشیم، مانند نوعی ردیابی است که در بدن می سازیم .
این تکامل بسیار زمان بر است اما توانایی بسیار معجزه آسایی است حرکات غیر ماهرانه وسفت و سخت در کودکان تازه متولد شده بسیار قابل ستایش است اما تا زمانی که او بیاموزد اجزای بدنش را در فضای حرکت دهد.
نیازی نیست بگویم که در کودکان، حرکات خام، ریختن شیر، شکستن مداد شمعی، پشت پا زدن به خود و برخورد با مبلمان یا دیگر کودکان در مهد کودک کاملاً طبیعی است. متوقف کردن حرکت قبل از رسیدن به مرحله خطر و پوشاندن لبههای تیز، واکنش بسیاری از والدینی است که تازه صاحب فرزند شده اند.
پرورش حس عمقی
زمین بازی یک محیط بسیار خوب برای پرورش مهارتهای حس عمقی است، به دلیل اینکه انجام فعالیتهایی چون بالا رفتن از نردبان، پریدن بر روی پل های زنجیره ای، آویزان شدن و یا بالا رفتن از میله های ژیمناستیک و مانند آنهایی را شامل می شود. حرکت بیشتر در محیط و درگیر شدن با مردم، اسباب بازیها، ابزار و اشیا درون محیط، برای آنکه میزان بیشتری از نیروهای خود استفاده کنند بسیار خوب است.
هنگامی که کودک چالشهای حرکتی جدیدی را میآموزد، ابتدا به میزان زیادی وابسته به بینایی برای گرفتن راهنمایی هست، به دقت به انگشتان خود هنگام نوشتن و بستن گره کفش هایش نگاه میکند، به پاهایش هنگام تمرین اسکیت یا رقص می نگرد و هنگام فعالیت پیچ و مهره با چشمان بسته بسیار گیج می شود.
اما پس از اینکه آنها همه کارها را با اعتماد به حس عمیقی انجام می دهند آنها میتوانند پرتاب توپ را به درستی انجام دهند و یا بدون نگاه کردن به آینه موهای خود را ببافند کودکانی که از اینکه تنها و بدون والدینشان در شب باید به دستشویی بروند در ابتدا گریه میکنند و در نهایت میآموزند که بدون روشن کردن لامپی به سمت دستشویی حرکت کنند، این کار را وابسته به آگاهی از بدن خود به همراه حافظه فضایی اتاق خواب، راهرو و دستشویی است.
اگر در مورد مهارت پردازش حس عمیقی مراجعین خود فکر میکنید بایستی نسبت به موارد زیر آگاهی داشته باشید :
- آیا مراجع شما از لحاظ فیزیکی سفت و سخت به نظر میرسد و یا حرکت خام دارد ؟
- آیا حرکت مراجع با شک انجام میشود یا با قاطعیت ؟
- آیا او به بازیهایی که نیازمند زور زیاد است علاقه دارد؟ بازی هایی مثل نخ و مهره ، بازی با خاک رس ،؟ لوگو ها و سایر اسباب بازی هایی که باید چیزی را با آنها ساخت ؟
- آیا در نوشتن و رنگ کردن فشار زیادی به قلم وارد میآورد یا نه ؟
- آیا تمایلی به آموزش چالش های فیزیکی جدیدی مثل آموزش اسکیت یا شنا کردن دارد ؟
مشکلات حس عمقی باعث اختلالات یادگیری در انجام حرکات جدید و اختلال در یکپارچگی حسی حرکتی می شود. تمرینات کاردرمانی(کاردرمانی در منزل و کاردرمانی کودکان) در زمینه حس عمقی در درمان کودکان اتیسم، فلج مغزی، بیش فعالی و نقص توجه، اختلال پردازش حسی نقش مهمی را ایفا می کند. سنسوری روم و کاردرمانی درکی حرکتی دو درمان مفید دز حیطه تقویت حس عمقی و آگاهی بدنی در کودکان است که موجب بهبود مهارت های حرکتی، هماهنگی و قدرت یادگیری کودکان می گردد.
منابع:
psycnet.apa.org
childbearing.org
سوالات متداول:
1. حس عمقی در کودکان چکار می کند؟
حس عمقی از گیرنده های حسی موجود در مفاصل، ماهیچه ها، رباط ها و بافت های اتصال دهنده منشا می گیرد که به ما دقیقا می گوید اجزا بدن شما بدون آن که آن ها را ببینید در کجا قرار دارند. آگاهی درونی از بدن سبب میشود که همواره یک نقشه ذهنی از وضعیت بدن در فضا داشته باشیم، مانند نوعی ردیابی است که در بدن می سازیم .این تکامل بسیار زمان بر است اما توانایی بسیار معجزه آسایی است که موجب هماهنگی و مهارتمندی در حرکات کودک می گردد.
2.علائم اختلال در حس عمقی در کودکان چیست؟
علائم ضعف در حس عمقی در کودکان می تواند شامل مواردی مانند عدم توانایی در حمل یا نگهداشتن اشیاء در دست ها باشد که والدین شکایت دارند دست های کودک خیلی شل است و نمی تواند چیزی را محکم بگیرد. کودک دست و پا چلفتی و خام حرکت است و مدام به در و دیوار می خورد. ریختن شیر، شکستن مداد شمعی، پشت پا زدن به خود و برخورد با مبلمان یا دیگر کودکان از دیگر مواردیست که بیشتر اتفاق می افتد. ناتوانی در پوشیدن لباس ها در کودکان بزرگتر و مشکلات دست نویسی نیز در این کودکان دیده می شود.
دیدگاه کاربران
هنوز دیدگاهی ثبت نشده است. اولین نفری باشید که نظر میدهد!
ارسال دیدگاه