چرخیدن کودک به دور خودش

چرخیدن از سرگرمی های مورد علاقه کودکان اوتیسم می باشد. کودکان اوتیسم بر روی زمین می‌نشینند و دور خودشان میچرخیند. این رفتار خود انگیزشی باعث می شود که احساس قدرت کنند و کنترل محیط اطراف را به دست بگیرند. کودکان غیر اوتیسم نیز ممکن است از این نوع بازی لذت ببرند، اما زمانی که چرخیدن کودک دور خودش مخصوصا در دوسالگی  به صورت یک عادت یا رفتار کلیشه ای چرخاندن اشیاء تبدیل می شود باید نگران شد. علاقه کودک به وسایل چرخشی از نشانه های مهم برای گوش به زنگی والدین می باشد. که باید توسط دکتر متخصص مورد ارزیابی قرار گیرد. مرکز توانبخشی کودکان دکتر صابر با در اختیار داشتن امکاناتی نظیر ماساژ درمانی، سنسوری روم، اتاق تعدیل حسی، کاردرمانی یکپارچگی حسی و… به درمان مشکلات پردازش حسی کودکان نظیر چرخش به دور خود می پردازد.

علت چرخیدن کودک به دور خودش یا چرخاندن اشیاء

گاهی کودکانی را می بینیم که پس از پیچاندن تاب حیات روی آن می نشینند و در حین باز شدن زنجیره ها و چرخش تاب با خودشان فکر می‌کنند که زمین و آسمان را به چرخش در آورده اند. قابل درک است که بچه‌های غیر اوتیستیک هم به این نوع بازی علاقه مند باشند. اما تفاوت در این است که چرخیدن بچه دور خودش برای یک بچه اوتیستیک به منزله یک عادت و وسواس گونه است. مکانیزمی در گوش میانی وجود دارد که تعادل بدن را کنترل می‌کند و داده های تصویری و دهلیزی را کنترل می کند. به دلیل وجود یک رشته اتصال های عصبی، پس از مدتی چرخیدن، چشم ها شروع به پرش می‌کنند و معده هم دچار آشوب می شود و کودک چرخیدن را قطع می‌کند.

رفتارهای کلیشه ‌ای حرکات، صداها یا اعمال تکراری و اغلب بی ‌هدفی هستند که در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم شایع است. این رفتارها می ‌توانند از کارهای ساده ‌ای مانند بال ‌بال زدن دست و تکان خوردن تا الگو های پیچیده‌ تری مانند تکرار صداها یا تثبیت بر روی اشیاء یا روال‌ های خاص متغیر باشند. هرچند برخی از این رفتارها در نگاه اول مزاحم به نظر می‌رسند اما اغلب کارکردهای مهمی برای فرد دارند؛ مانند کنترل استرس، تنظیم احساسات یا دریافت ورودی‌های حسی مورد نیاز. رفتارهای کلیشه ‌ای تنها به اوتیسم محدود نمی ‌شوند.در کودکان دارای ناتوانی‌های رشدی، ذهنی یا حسی دیگر نیز مشاهده می‌شوند، با این حال چرخیدن بچه دور خودش در کودکان اوتیسمی با شدت و تداوم بیشتری دیده می‌شود.به عنوان مثال، تحقیقات نشان می‌ دهد که اکثریت زیادی از کودکان دارای عقب ‌ماندگی ذهنی، رفتارهای کلیشه‌ ای از خود نشان می ‌دهند. با این حال، در مقایسه با افراد دارای عقب ‌ماندگی ذهنی، افراد مبتلا به اوتیسم تمایل بیشتری به نشان دادن رفتارهای کلیشه ای دارند. نمونه‌ های رایج رفتارهای کلیشه ‌ای عبارت اند از: بال‌ بال زدن دست، تکان دادن بدن، راه رفتن روی پنجه پا، چرخاندن اشیاء، بو کشیدن و حرکت دادن اشیاء در دید محیطی. چرخیدن کودک دور خودش یکی از رفتارهای رایج در کودکان اوتیسمی است و اغلب نوعی خود تنظیمی یا جستجوی حسی است که به عنوان «استیمینگ» نیز شناخته می ‌شود. این رفتار می ‌تواند به کودکان مبتلا به اوتیسم کمک کند تا ورودی حسی طاقت ‌فرسا را مدیریت کنند، استرس را کاهش دهند یا هیجان را ابراز کنند. برای برخی، این راهی برای یافتن آرامش و لذت در حس و کنترلی است که ارائه می ‌دهد. کودکان اوتیسم ممکن است از رفتارهای کلیشه ای به عنوان راهی برای تعامل منحصر به فرد با محیط خود استفاده کنند و در حس و کنترلی که ارائه می‌ دهد، آرامش و لذت بیابند. این رفتار، که اغلب نوعی رفتار خود تحریکی است، یک عادت عجیب نیست، بلکه راهی معنادار برای کودک اوتیسم است. برخی از کودکان مبتلا به اوتیسم حساسیت بالایی به محیط اطراف خود تجربه می ‌کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است به دلیل کم‌ واکنشی، به دنبال ورودی حسی اضافی باشند. چرخیدن یا تکان خوردن می ‌تواند یک حس آرام‌ بخش و ریتمیک ایجاد کند که آرامش را فراهم می‌ کند و به آن ها کمک می‌ کند در محیط‌ های غیر قابل پیش ‌بینی احساس کنترل بیشتری داشته باشند. همچنین می‌ تواند به عنوان راهی برای ابراز هیجان یا پردازش احساسات در مواقعی که ارتباط کلامی دشوار است، عمل کند.

علت چرخیدن کودک دو ساله به دور خود- چرخاندن اشیاء توسط کودکان

بچه های اوتیستیک حرکت غیر ارادی کره چشم تقلیل یافته ای دارند و به نظر می‌رسد که بدن آنها نیاز به چرخش بیشتری دارد و از این چرخش به عنوان عاملی برای اصلاح سیستم عصبی تکامل نیافته خود استفاده می کنند. این کودکان از چرخیدن و چرخاندن مکرر سکه یا در پوش وسایل لذت فراوانی می‌برند و چنان مجذوب این کار می‌شوند که ارتباط با دنیای بیرون کاملاً قطع می‌شود. اطرافیان را نمی بینند و هیچ صدایی مانع از ادامه دادن فعالیت کودک نمی شود. به نظر می‌ رسید که ناشنوا هستند و هیچ صدایی قادر نیست که کودک اوتیسم را از دنیای درونش بیرون بکشد.

نمونه ای از مشکلات کودکان اوتیسم:

به رغم تمام مسائل مطرح شده در محیط های معمولی، حساسیت زیادی به صدا داشتم. به یاد می‌آوردم که تابستان‌ها به تعطیلات خانوادگی در ننتاکت می ‌رفتیم. این سفر حدود ۴۵ دقیقه با قایق موتوری به طول می‌انجامید. من از این قسمت سفر بیزار بودم. آنچه به نظر مادر، خواهر و برادرهای کوچکم بسیار هیجان انگیز و مهیج می‌آمد کابوسی پرسروصدا برای من محسوب می‌شد، و نه تنها گوش هایم را آزار می‌داد بلکه روحم را نیزمی آزرد. مادرم و معلم خانگی ام اصرار می‌کردند که در عرشه بنشینم. مادر مرتباً تکرار می‌کرد، بچه ها این هوای تازه را استنشاق کنید. معلم خانگی هم در ادامه می گفت : عجب هوای سالمی! این هوا لپ های شما را قرمز میکند و شما را سالم نگه می‌دارد. تنها مشکل این بود که برای استفاده از این هوا سالم ناگزیر بودم مستقیما زیر بوق قایق بنشینم. دردی که هنگام بوق زدن قایق در سرم می پیچید کشنده و غیر قابل تحمل بود. با اینکه گوش هایم را می گرفتم، این صدا را چنان باعث آزارم می شد که خود را روی عرشه پرت میکردم و بی وقفه فریاد می کشیدم. سپس برای آرام کردن خود شروع به چرخیدن دور خود می کردم و هیچ چیز نمی توانست من را آرام کند.

بسیار از متخصصین بر این عقیده اند که علت چرخش کودکان به دور خود ایجاد تحریک حسی خوشایند برای کودک اوتیسم می باشد. در بسیاری از موارد در زمان هایی که محرک های آزاردهنده حسی مانند صدا های آزار دهنده در محیط وجود دارد، موجب به همریختگی بچه های اوتیسم می شود و عمیقاً آنها را می آزارد. در این موارد کودک اوتیسم شروع به چرخیدن به دور خود می کند تا خود را آرام کند. در موارد دیگر به علت کمبود های حسی کودکان مانند اختلال حس بینایی در کودکان اوتیسم کودک شروع به چرخاندن اشیاء می کند یا به اشیاء چرخنده خیره می شود. در مرکز دکتر صابر به صورت تخصصی به بررسی علل این رفتار و درمان موثر آن پرداخته می شود.

چرخیدن کودک دور خودش : سرگرمی طبیعی یا علامت اوتیسم؟

چرخیدن و حرکات دایره‌ای یکی از بازی‌های محبوب بسیاری از کودکان است. بچه‌ها اغلب از این کار لذت می‌برند زیرا حس حرکت، تعادل و لذت جسمی را تجربه می‌کنند. در بسیاری از موارد، این رفتار کاملاً طبیعی است و بخشی از رشد حرکتی و شناختی کودک محسوب می‌شود. برای مثال، کودکان دو ساله ممکن است دور خود بچرخند یا از تاب و سرسره‌های چرخشی خوششان بیاید. این رفتارها معمولاً کوتاه‌مدت هستند، با فعالیت‌های دیگر کودک ترکیب می‌شوند و هیچ تداوم یا وسواس خاصی ندارند.

اما در برخی کودکان، به ویژه کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم، چرخیدن می‌تواند یک رفتار کلیشه‌ای یا تکراری باشد. تفاوت‌های کلیدی بین چرخیدن طبیعی و رفتار اوتیسم شامل موارد زیر است:

1. تداوم و شدت رفتار:
   در کودکان اوتیسم، چرخیدن ممکن است طولانی، مکرر و تکراری باشد و کودک در برابر توقف یا حواس‌پرتی مقاومت نشان دهد.

2. هدفمندی:
   چرخیدن طبیعی معمولاً با بازی یا تعامل اجتماعی همراه است. در حالی که چرخیدن کودکان اوتیسم اغلب هدف مشخصی ندارد و بیشتر برای خودتنظیمی یا دریافت ورودی حسی انجام می‌شود.

3. واکنش به محیط:
   کودکان اوتیسم ممکن است هنگام چرخیدن نسبت به صداها، افراد یا محیط اطراف خود بی‌توجه باشند. این بی‌توجهی در کودکان عادی دیده نمی‌شود.

4. ارتباط با سایر رفتارها:
   چرخیدن تکراری در کودکان اوتیسم ممکن است با سایر رفتارهای کلیشه‌ای مانند تکان دادن دست، بو کشیدن یا چرخاندن اشیاء همراه باشد.

5. نقش در تنظیم حسی:
   بسیاری از کودکان اوتیسم از چرخیدن برای کنترل اضطراب، کاهش استرس یا ایجاد حس آرامش استفاده می‌کنند. این رفتار، که به «استیمینگ» معروف است، نوعی خودتنظیمی حسی محسوب می‌شود.

نکته مهم: چرخیدن کودک همیشه نشانه اوتیسم نیست، اما اگر رفتار مکرر، طولانی و با شدت زیاد باشد یا با دیگر رفتارهای کلیشه‌ای همراه شود، لازم است والدین با متخصص اطفال یا کاردرمانگر مشورت کنند تا ارزیابی دقیقی انجام شود.

والدین چگونه باید با این رفتار برخورد کنند؟

اگر متوجه شدید که کودک‌تان گاهی به دور خود می‌چرخد، جای نگرانی نیست و بهتر است با آرامش با این رفتار برخورد کنید. برای مدیریت بهتر این وضعیت فراهم کردن محیطی ایمن برای بازی و تشویق او به فعالیت‌های حرکتی متنوع نظیر دویدن، پریدن یا بازی‌های تعادلی می‌تواند بسیار مفید باشد. همچنین صرف زمان بیشتر برای بازی‌های مشترک با کودک علاوه بر تخلیه انرژی به برقراری ارتباط مؤثرتر و عمیق‌تر با او کمک قابل توجهی می‌کند.

با این حال توجه داشته باشید که اگر شدت یا تکرار این رفتار به گونه‌ای است که غیر عادی به نظر می‌رسد و با روال معمول زندگی کودک تداخل دارد، بهتر است برای ارزیابی دقیق‌تر و اطمینان از روند رشد طبیعی او با یک متخصص کودکان یا روان‌ شناس مشورت کنید. این اقدام ضمن رفع نگرانی‌های احتمالی به شما کمک می‌کند تا بهترین راهکارها را برای حمایت از سلامت و رشد کودک خود دریافت کنید.

 

منابع:

pmc.ncbi.nlm.nih.gov

autismparentingmagazine.com

goldencaretherapy.com

سوالات متداول:

1-از چه سنی چرخیدن غیرطبیعی محسوب می‌شود؟
اگر پس از 3 سالگی به طور مکرر و شدید ادامه یابد، نیاز به ارزیابی دارد.

2-چه تفاوتی بین چرخیدن عادی و اوتیستیک وجود دارد؟
در اوتیسم این رفتار معمولاً تکرارشونده، طولانی‌مدت و همراه با تمرکز زیاد است.