مقیاس هوش وکسلر

مقیاس هوش وکسلر که به عنوان یک آزمون کلی برای سنجش هوش استفاده می ‌شود، برای ارزیابی توانایی شناختی افراد توسعه یافته است. مقیاس وکسلر با در نظر گرفتن روند های جمعیتی و بالینی نوظهور، برای ارائه پیشرفته‌ ترین ابزار سنجش توانایی شناختی و نتایجی که می ‌توانید در مواجهه با تغییرات چشم ‌انداز بالینی به آن ها اعتماد کنید، توسعه یافته است. این مقیاس به بررسی رابطه بین عملکرد فکری و حافظه کمک می ‌کند و یکی از اهداف رایج آن، برنامه ‌ریزی آموزشی و جایابی برای نوجوانان و بزرگسالان است.

مقیاس هوش وکسلر چیست؟

مقیاس هوش وکسلر ابزار ارزیابی استاندارد طلایی و کاملاً جدیدی است که برای اندازه ‌گیری توانایی فکری کودک طراحی شده است. این جدید ترین ویرایش برای جایگزینی ابزار ارزیابی موجود است. این نسخه قدرت تفسیری بیشتر، کارآمدتر و کاربر پسندتر از آزمون وکسلر است و دارای ویژگی‌ های روان‌ سنجی به‌ روز شده است. مقیاس هوش وکسلر یک ابزار بالینی جامع است که به صورت فردی برای ارزیابی توانایی شناختی و هوش کودکان 6 سال و 0 ماه تا 16 سال و 11 ماه اجرا می ‌شود. نمرات زیرآزمون و ترکیبی را ارائه می ‌دهد که عملکرد فکری را در حوزه‌ های شناختی خاص نشان می ‌دهد، و همچنین یک نمره ترکیبی که توانایی فکری عمومی را نشان می ‌دهد. مقیاس وکسلر از 16 زیرآزمون تشکیل شده است؛ زیرآزمون‌ ها را می ‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد: اولیه یا ثانویه. اجرای 10 زیرآزمون اولیه برای توصیف جامع توانایی فکری توصیه می ‌شود. 6 زیرآزمون ثانویه را می ‌توان علاوه بر زیرآزمون ‌های اولیه برای ارائه نمونه ‌برداری گسترده‌ تر از عملکرد فکری و ارائه اطلاعات بیشتر برای تصمیم‌ گیری بالینی اجرا کرد. 10 زیرآزمون اولیه در ترکیب ‌های خاصی برای استخراج یادگیری کلی کودک، پنج نمره شاخص اولیه و سه نمره از پنج نمره شاخص فرعی استفاده می‌ شوند. هفت زیرآزمون از ده زیرآزمون اولیه برای استخراج یادگیری کلی کودک استفاده می‌ شوند. اطلاعات تفسیری اضافه شده که در کمک به تشخیص اختلالات خواندن، اختلالات زبان، اختلال نقص توجه و بیش فعالی، مشکلات غیر کلامی، نقص حافظه دیداری در مقابل شنیداری، مشکلات عملکرد اجرایی و مسائل ادراک دیداری مفید است. نمرات کودک درمقایس هوش وکسلر می ‌تواند تحت تأثیر انگیزه، توجه، علایق و فرصت‌ های یادگیری قرار گیرد. به همین دلایل، اگر کودک در زمان دیگری دوباره مورد آزمایش قرار گیرد، برخی از نمرات ممکن است کمی بالاتر یا پایین ‌تر باشند. در واقع، آینده ‌نگری وکسلر در تعریف هوش به شیوه ‌ای عملی، انعطاف ‌پذیری لازم را برای بازنگری‌ های مداوم در مقیاس ‌های هوش او در پرتو پیشرفت ‌های نظریه، تحقیق و اندازه ‌گیری هوش فراهم کرده است. این ارزیابی به راحتی در 15 تا 20 دقیقه انجام می ‌شود و نمرات و نمرات برش حوزه شناختی، زبان و حرکتی را بر اساس سن ارائه می ‌دهد. این ارزیابی در مطب ‌های خصوصی، مراکز مراقبت روزانه، کلینیک ها و مراکز توانبخشی انجام شده و برنامه ‌های مداخله زود هنگام پس از دریافت ارزیابی، مفید و کمک کننده است.

مقیاس هوش وکسلر- تست هوش وکسلر

دیوید وکسلر (۱۸۹۶ – ۱۹۸۱ )  روانشناس آمریکایی در سال ۱۹۳۹ مقیاس هوش بزرگسالان وکسلر را ایجاد کرد و پس از مدتی آزمون هوش کودکان را ساخت که بنام مقیاس هوش وکسلر برای  کودکان شناخته می شود. آزمون وکسلر چندین بار مورد تجدید نظر قرار گرفتند و در طول سال ها تدوین و ویرایش شده است و نسخه های متفاوتی از آن در دسترس می باشد. مقیاس هوش وکسلر ویرایش پنجم آخرین نسخه از مقیاس وکسلر کودکان است. این آزمون در 10 خرده آزمون اصلی و 5 خرده آزمون فرعی یا جایگزین طراحی شده است و برای کودکان 6 تا 16 سال قابل اجرا می باشد. برای اجرای این آزمون نیازمند دفترچه راهنما، دفترچه آزمون، مداد، ابزارهای جانبی آزمون ، مکعب های کهس و.. می باشد که توسط روانسنج های متخصص در هر مرحله آزمون برای کودک استفاده می گردد. زمان تقریبی اجرای آزمون بین 45 دقیقه تا یک ساعت است که ممکن است بسته به نیاز کودک این زمان طولانی تر شود. نتایج در انتهای هر خرده آزمون توسط روانسنج در دفترچه نمره دهی ثبت می گردد و در انتهای آزمون نمره گذاری تکمیل می شود.

نمرات آزمون های هوش وکسلر شامل:

نمره مقیاس کلامی

نمره مقیاس عملی یا عملکردی

نمره کلی (مجموع نمرات کلامی و عملی)

نمرات کلامی وکسلر شامل موارد زیر است:

اطلاعات عمومی

درک مطلب

حساب کردن (محاسبه)

واژگان

فراخنای ارقام (تکرار یک سری از ارقام به صورتی که ارائه می شود یا به طور معکوس تکرار گردد)

شباهتها

نمرات عملی (عملکردی)  مقیاس وکسلر شامل موارد زیر است:

تکمیل تصویر (پاسخ به این سؤال که کدام قسمت از تصویر مقابل حذف شده است)

چیدن یا مرتب کردن تصاویر (تنظیم یک سری از تصاویر ارائه شده و درهم با هدف ایجاد داستانی معنادار و دارای ترتیب زمانی)

طراحی با مکعبها

الحاق قطعات (ترکیب قطعات با هدف ایجاد یک شیء خاص یا شیء کامل)

نماد ارقام یا اعداد (در این ارتباط باید با توجه به نمونه ارائه شده شکلها و ارقام، شکل های متوالی ایجاد شده در سؤال به اعداد مربوطه خود نسبت داده شوند)

مازها (پیدا کردن رد خروج از مازها به وسیله مداد)

تست وکسلر یکی از تست های معتبر در تشخیص هوشبهر کودکان می باشد که از روایی و پایایی خوبی برخوردار است و در تشخیص اختلالات یادگیری  نیز مورد استفاده قرار می گیرد. مرکز جامع کاردرمانی و گفتاردرمانی جناب آقای صابر در بخش انجام آزمون های روانی این تست را توسط متخصصین مجرب مرکز برای کودکان انجام و تفسیر می نماید. استفاده از تست های تشخیصی معتبر در تشخیص نقاط قوت و ضعف کودکان جهت طراحی برنامه درمانی مناسب بسیار حائز اهمیت است. نحوه اجرای صحیح تست توسط تستر آموزش دیده در صحت نتایج بدست آمده از آن قابل توجه و مهم می باشد.

نمونه از خرده آزمون های تست هوش وکسلر

خرده آزمون خط زنی، در این خرده آزمون از آزمودنی خواسته می شود به تصاویری که به شیوه ی تصادفی و منظم ارائه شده اند، نگاه کند و تصویر هدف را در یک محدوده ی زمانی خاص خط بزند.

اصول کلی آزمون

هر دو صفحه تصاویر، چه تصاویر منظم و چه تصادفی را اجرا کنید.

از نمونه برای توضیح شیوه ی کار خرده آزمون استفاده کنید، بعد به آزمودنی اجازه دهید قسمت تمرین را انجام دهد. اگر آزمودنی دستور العمل را متوجه نشد، مجددا دستورالعمل را توضیح دهید. سپس از تمرین استفاده کنید. فقط زمانی آزمون اصلی را شروع کنید که مطمن باشید آزمودنی دستورالعمل را فهمیده است.

به آزمودنی پاک کن ندهید، اگر او تقاضا کرد، بگویید: خوب است، هر چه سریع تر ادامه بده.

نمره گذاری

اگر آزمودنی زودتر از 45 ثانیه کارش را تمام کرد زمان دقیق را یادداشت کنید، این زمان در اضافه کردن امتیاز به نمره آزمودنی موثر است.

تعداد پاسخ های غلط را از تعداد پاسخ های صحیح کم کنید تا نمره آزمودنی به دست آید. اگر تفاوت دو نمره از 60 کمتر است آن را به عنوان نمره ی فرد محسوب کنید ولی اگر این تفاوت 60 یا بیشتر است از جدول نمرات برای دادن امتیاز اضافه به آزمودنی استفاده کنید.

نمره کل آزمودنی در این خرده آزمون، مجموع نمرات خام دو صفحه اشکال منظم و تصادفی است

اگر نمره کل کمتر از صفر یا مساوی صفر باشد، برای آزمودنی نمره ی صفر منظور می شود.

برای تمرین به کودک یک مداد قرمز بدون پاک کن بدهید و به تمرین اشاره کنید و بگویید: روی حیوانات خط بکش و روی چیز دیگری خط نکش.

 

در آزمون وکسلر حساس ترین مقیاس جهت تشخیص اولیه اختلال یادگیری کدام مقیاس است؟

در آزمون وکسلر، برای تشخیص اولیه اختلالات یادگیری در کودکان، برخی خرده‌آزمون‌ها حساسیت بالاتری دارند و می‌توانند نقاط ضعف شناختی کودک را زودتر نشان دهند. از میان زیرآزمون‌های مختلف، خرده‌آزمون حافظه کاری (Working Memory Index) به عنوان یکی از حساس‌ترین مقیاس‌ها برای شناسایی مشکلات اولیه یادگیری شناخته می‌شود. این خرده‌آزمون توانایی کودک در حفظ و پردازش اطلاعات کوتاه‌مدت را می‌سنجد و اغلب اولین نشانه‌های اختلالات یادگیری، مانند مشکلات در خواندن، نوشتن و ریاضی، در این مقیاس خود را نشان می‌دهند.

استفاده از مقیاس حافظه کاری در وکسلر همراه با دیگر خرده‌آزمون‌های کلامی و عملکردی، به متخصصین امکان می‌دهد تشخیص اولیه دقیق‌تری داشته باشند و برنامه‌های آموزشی و مداخله‌ای مناسب برای هر کودک طراحی شود. بنابراین، هنگام اجرای آزمون وکسلر توسط روانسنج متخصص، توجه ویژه به نمرات حافظه کاری می‌تواند نقطه شروع مؤثری برای شناسایی و مدیریت اختلالات یادگیری باشد.

نتیجه گیری:

انجام تست وکسلر نیازمند تجربه و مهارت ویژه ای دارد که توسط روانسنج های با تجربه مرکز انجام می گیرد. پس از تکمیل فرایند انجام تست، نتایج توسط روانسنج بررسی و نمرات تست کلامی، عملی و نمره کل بهره هوشی کودک محاسبه می گردد. علاوه بر تعیین نمره هوش بهر نکات مهم دیگری از تفسیر هر یک از خرده آزمون های تست وکسلر حاصل می گردد که بر روی تشخیص و روند درمان اختلالات کودکان تاثیر مهم و ارزشمندی دارد. تفسیر نتایج تست وکسلر توسط دکتر هوش کودکان می تواند کمک بسزایی در درمان کودکان داشته باشد. مرکز تست هوش دکتر صابر علاوه بر انجام تست وکسلر کودکان به صورت تخصصی و استاندارد، در اجرای آزمون های دیگر توجه و حافظه در کودکان فعال می باشد و با انجام آزمون های استاندارد مختلف می تواند ارزیابی دقیق و کاملی از شدت و نوع اختلال در کودکان به عمل آورد، همچنین ارزیابی های دوره ای صورت گرفته در این مرکز روند بهبودی کودک را به صورت دقیق مورد بررسی قرار می دهد تا نتایج درمانی بهتری را حاصل نماید.

 

منابع:

psycnet.apa.org

child-psychologist.com.au

sciencedirect.com

سوالات متداول:

1.آزمون هوش وکسلر برای چه سنی مناسب است؟

مقیاس هوش وکسلر یک تست استاندارد و مناسب برای سنجش بهره هوشی کودکان بین 6 تا 16 سال می باشد، آزمون هوش وکسلر پیش دبستانی نیز یک ورژن دیگر از این تست می باشد که مناسب برای کودکان 3 تا 7 سال است و در تشخیص زودهنگام اختلالات توجه و بیش فعالی، اختلالات یادگیری کودکان نقش مهمی دارد.

2. مقیاس هوش وکسلر از چند خرده آزمون تشکیل شده است؟

مقیاس هوش وکسلر نمونه ای از یک تست هوش چند جانبه می باشد که در 10 خرده آزمون توانایی سنجش هوش کلامی و عملی را در کودکان دارا می باشد و می تواند اختلالات مختلفی را در کودک غربالگری نماید.