در ابتدای سال تحصیلی والدین با چالش های مختلفی روبه رو هستند. در این میان کودکان با نیاز های خاص مشکلات بیشتری را با مدرسه رفتن تجربه می کنند. محیط ناآشنای مدرسه، استفاده از سرویس بهداشتی یا تحمل صدای بلندگوی مدرسه برای کودکان با نیاز های خاص دشوار می باشد. کاردرمانان در این میان می توانند کمک بسزایی به کودک و والدین در بهبود شرایط و تطابق کودک ایفا نمایند. مرکز کاردرمانی و گفتاردرمانی دکتر صابر در حیطه کاردرمانی حرکتی، کاردرمانی دست، کاردرمانی حسی، جهت بهبود مهارت های حرکتی و تطابق حسی کودکان و رفتاردرمانی ، بازی درمانی گروهی جهت بهبود ارتباط اجتماعی و آموزش صحیح نحوه ارتباط با دیگران ، درمان پرخاشگری یا گوشه گیری کودکان فعالیت می نماید. تجهیزات پیشرفته مرکز در کنار تجربه بالای درمانگران و مشاوره اصولی به والدین بهترین نتیجه درمانی را در کوتاه ترین زمان ممکن برای کودکان رقم می زند.
کاردرمانی برای حل مشکل مدرسه نرفتن
همانطور که کودکان برای شروع سفر آموزشی خود آماده می شوند، اطمینان از این که آن ها به مهارت های لازم برای آمادگی مدرسه مجهز هستند، ضروری است. انتقال به مدرسه می تواند برای بسیاری از کودکان تجربه ای دلهره آور باشد. آن ها اغلب در چندین زمینه کلیدی با چالش هایی روبرو می شوند که عبارت اند از:
-خود تنظیمی: مدیریت احساسات و تکانه ها می تواند دشوار باشد و منجر به ناامیدی یا اضطراب در محیط های جدید شود.
-توسعه مهارت های اجتماعی: یادگیری تعامل با همسالان از طریق اشتراک گذاری، نوبت گرفتن و درک نشانه های اجتماعی برای مشارکت در کلاس درس ضروری است، اما می تواند برای بسیاری چالش برانگیز باشد.
-آمادگی شناختی: این شامل توانایی تمرکز، پیروی از دستور العمل ها و مشارکت در فعالیت های کلاس درس است که ممکن است توسط تاخیرهای رشدی مختل شود.
-آمادگی جسمانی: توسعه مهارت های حرکتی ظریف و درشت برای کارهایی مانند نوشتن و مشارکت در تربیت بدنی بسیار مهم است.
کاردرمانگران نقش حیاتی در رفع این چالش ها ایفا می کنند. آن ها با ارزیابی توانایی ها و نیازهای منحصر به فرد هر کودک شروع می کنند. از طریق این ارزیابی، درمانگران می توانند استراتژی های مداخله ای متناسب ایجاد کنند. آن ها همچنین به عنوان منابع ارزشمندی برای خانواده ها، مراقبان و کارکنان آموزشی عمل می کنند و استراتژی ها و پشتیبانی را برای بهینه سازی محیط یادگیری کودک ارائه می دهند. متخصصان کاردرمانی از انواع استراتژی های متناسب با چالش های خاص کودکان استفاده می کنند و اطمینان حاصل می کنند که رویکرد های آن ها هم جذاب و هم مؤثر است. کاردرمانگران از چندین استراتژی برای رفع نیازهای فردی کودکان استفاده می کنند. این ها شامل موارد زیر است:
-فعالیت های مبتنی بر حس: این فعالیت ها با ادغام تجربیات حسی لذت بخش در درمان، به کودکان کمک می کنند تا تمرکز خود را بهبود بخشند و تکانه ها را مدیریت کنند.
-رویکردهای مبتنی بر بازی: با استفاده از بازی ساختاریافته، کاردرمان ها تعامل اجتماعی و مهارت های کار گروهی را ترویج می کنند که برای محیط کلاس درس حیاتی است.
-آموزش مراقبت از خود: کاردرمان ها کارهای ضروری مانند لباس پوشیدن و غذا خوردن را آموزش می دهند و استقلال را تقویت کرده و اعتماد به نفس را در محیط های اجتماعی افزایش می دهند.
کاردرمانی (OT) با پرداختن به جنبه های مختلف رشدی که برای انتقال موفقیت آمیز به محیط های مدرسه حیاتی هستند، نقش محوری ایفا می کند و کمک می کند مشکل مدرسه نرفتن کودکان حل شود.
نمونه ای از مشکلات کودکان در مدرسه
-گابریل به مدرسه میرود
گابریل از این که صبحها بیدار شود و به مدرسه برود بیزار است. مادرش تلاش میکند او را به آرامی بیدار کند اما پس از مدتی کلنجار رفتن صبر خود را از دست میدهد. گابریل از اینکه صورتش خیس شود خوشش نمیآید، اما مادر او را مجبور میکند که صورتش را بشوید و دندانهای خود را با خمیردندان چندش آور نعنایی مسواک بزند. تنها بوی صبحانه حال او را بهم میزند، اما اندکی از کیک صبحانه میخورد. او به اتوبوس مدرسه میرود و گوشهای خود را میگیرد. او از خود میپرسد :چرا بچهها هر صبح فریاد میزنند؟ چرا راه اتوبوس انقدر پر چاله و برآمدگی است و چرا اتوبوس بوی گازولین میدهد؟ در نهایت، او همراه چند صد دانش آموز دیگر به مدرسه میرسد.در راهروی مدرسهی هرج و مرج صبحگاهی است. او بالاخره به کلاس درس خود میرسد. کودکان اسباببازی و لگوها را از قفسهها بیرون میآورند. گابریل یک کتاب مصور پیدا میکند و در گوشهای مینشیند. او به بالا نگاه میکند و معلم را میبیند که فعالیت روزانه را آماده میکند که نقاشی است. او آهی میکشد. قرار است امروز یک روز طولانی دیگر در پیش دبستانی باشد.
-زمان نهار جسی
جسی روز خیلی خوبی را در مدرسه میگذراند. او امتحانهای ریاضی و ادبیات خود را خیلی خوب داده است. او هنگام ظهر بسیار گرسنه است اما برای همکلاسی هایش صبر میکند تا اول غذایشان را بگیرند. خیلی سخت است که سینی کافه تریا را که پر از غذا است را متعادل نگه دارد. اما حداقل یاد گرفته است که کتابی روی صندلی نزدیک به صف غذا بگذارد تا مجبور نباشد با سینی مسافت طولانی را طی کند. او به سرعت غذای خود را قورت میدهد تا بتواند برای زنگ استراحت آماده باشد. در حالی که بچههای کلاس او به بیرون میروند، یکی از هم کلاسیهایش دوباره او را جسی شلخته صدا میزند. او به دستشویی میدود و میبیند که صورتش پر از خرده نان است، او متوجه میشود که پیراهنش را دوباره برعکس پوشیده. او با خود میگوید: خدایا، اصلا چه کسی اهمیت میدهد؟ و از خود میپرسد که آیا پسرهای دیگر امروز او را در بازی بسکتبال راه میدهند یا نه.
-کلاس تربیت بدنی پیت
پیت با خود فکر میکند: خدارا شکر، حداقل میتوانم از این صندلی سخت بیرون بروم و در کلاس تربیت بدنی حرکت کنم. کی میدانست دبیرستان تا این قدر نشستن و نوشتن دارد؟ اما معلم تربیت بدنی امسال یک مشکل خواهد شد. او خیلی سختگیر است. همان لحظه که پیت وارد باشگاه میشود، باید بنشیند و ساکت باشد. واقعا که! سپس معلم شروع میکند به حرفهای بیهوده زدن و آن زمین چوبی برای نشستن خیلی سفت است و آنجا طنابهای خیلی جالبی برای بالا رفتن وجود دارد. او خیلی میل دارد بلند شود و خود را کشش دهد. خداوندا! توپهای جدید آوردهاند. معلم تربیت بدنی به او میگوید که باز روی زمین بنشیند. و معلم به حرف زدن ادامه میدهد. پیت باز هم میایستد. کمر او درد میکند و معلم او را به دفتر مدیر میفرستد. منصفانه نیست!
راه حلهای کاردرمانی برای مدرسه رفتن کودکان
اگر کودک یا نوجوان در مدرسه کاردرمانی دریافت میکنند، باید توسط کاردرمان مشاهده و برای پیشرفت در هر زمینه یاری شود. اگر کودکی در خارج مدرسه با یک کاردرمان کار میکند، باید در وظایف متفاوت مدرسه یاری شود. بقیه این بخش به متخصص کمک میکند بسیاری از مشکلات پروسهی حسی شایع در مدرسه و راه حل آنها را درک کند.
راهکارهای مدرسه
بسیاری از مدارس زمانهای برنامه ریزی شده برای سرویسهای رفت و برگشت دارند تا از هرج و مرج ناشی از رسیدن کودکان به مدرسه و هنگام رفتن به خانه بکاهند. این میتواند لطف بزرگی برای دانش آموزی باشد که در بین حرکات شلوغ و پر سر و صدای گروه های بزرگ ادمها غرق میشود.
اگر ممکن باشد، مدرسه میتواند برای یک کودک حساس طوری برنامه ریزی کند که چند دقیقه قبل از بقیه به مدرسه برسد تا بتواند به راحتی به کلاسش برود و به درستی آماده شود. گزینه ی دیگر، این است که دانش آموز به یک مکان خاص مانند دفتر یا اتاق درمانگر برده شود تا بقیه کودکان در کلاسها قرار گیرند.
دیگر گزینه هایی که با والدین بحث میشوند شامل فراهم کردن رژیم حسی برای دانش آموز قبل از مدرسه و همینطور محافظت گوش و یک برنامه ی عملکردی است.
- فعالیتهای رژیم حسی قبل از مدرسه میتواند شامل یک ماساژ سفت یا بغل کردن های محکم در حالی که کودک هنوز در تخت است، پخش موسیقی مورد علاقه به عنوان نظم بیدار شدن، پریدن روی یک تختهی پرش کوچک، چرخیدن روی یک صفحه ، از پلهها رفتن بجای استفاده از آسانسور، با دیگر فعالیتهای حرکتی که به بیدار شدن بدن و ذهن کمک میکنند و شروع خوبی برای یک روز خوب در مدرسه ایجاد میکنند باشد.
- کربوهیدرات برای صبحانه، مخصوصاً کربوهیدراتهای شکردار، از ارزش تغذیهای پایینی برخوردار هستند. حتی تبلیغاتهای تلوزیونی نیز اعلام میکنند که غلات صبحانهای تنها بخشی از یک صبحانهی دارای ارزش غذایی هستند. یک کاسه از غلات صبحانه با شیر به کودک انرژی فوری میدهد، اما برای او ارزش غذایی کافی برای نگه داشتن کودک در طی صبح نمیدهد. نوعی پروتئین برای تغذیهی دستگاه عصبی قبل از مدرسه برای کودک مفید است. لازم نیست صبحانهی سنتی باشد. اگر کودک از ناگت مرغ با پنیر خوشش میآید ، خوب است. یک آبمیوه ی صاف شده ، شاید هم با کمی پودر جو اضافه شده، یک نوشیدنی فوق العادهی صبحانه است.
- هنگام سوار شدن در اتوبوس مدرسه، مترو یا وارد شدن به راه روی شلوغ مدرسه هنگام رسیدن همه، کودک میتواند از محافظهای گوش کاهش دهنده ی صدا استفاده کند؛ مانند محافظه ای شنوایی که شبيه هدفون هستند و از ورود صدا با پوشاندن خارج کانال گوش جلوگیری میکنند؛ یا گوشگیرهای سادهی کاهش دهنده ی صدا که از داروخانهها یا آنلاین تهیه میشوند. کودک میتواند در خانه یا در راه مدرسه یا خانه از طریق هدفون به موسیقی مورد علاقه ی خود گوش دهد. کودک میتواند با نگه داشتن عروسک دستی مورد علاقه یا وسیله ی دیگری مثل توپ فشاری قادر به خود-تنظیمی باشد. همینطور پوشیدن جليقه ی وزندار میتواند در این زمانها نظم دهنده و آرامش بخش بانشد.
برای درمان لجبازی کودکان از مشاوره رایگان ما کمک بگیرید.
منابع:
سوالات متداول:
1-چگونه تفاوت بین لجبازی معمولی و مدرسه هراسی (School Phobia) را تشخیص دهیم؟
لجبازی موقت است و با قاطعیت والدین بهبود مییابد، اما در مدرسههراسی کودک نشانههای وحشتزدگی (لرزش، تنفس سریع، گریههای کنترلنشده) نشان میدهد و غیبتها بیش از ۲ هفته طول میکشند. امتناع از خوابیدن در اتاق جداگانه نیز نشانهای هشداردهنده است.
2-نقش والدین در درمان مدرسه نرفتن کودکان چگونه باید باشد؟
والدین باید از “تسلیم شدن در برابر گریه” یا “تهدید/تنبیه شدید” پرهیز کنند. حفظ آرامش، همکاری با تیم درمان، ایجاد روال ثابت صبحگاهی و استفاده از سیستم پاداش غیرمادی (مثل پارک پس از مدرسه) موثرترین راهکارها هستند.
پسرم هر روز صبح با گریه از خواب بیدار میشد تا به مدرسه نره و الکی میگفت دلم درد میکنه.بعد از مراجعه به کلینیک شما و انجام جلسات کاردرمانی کم کم ارامش پیدا کرد.تا این که بعد از گذشت چند ماه خوب شد.حالا خودش کیفش رو اماده میکنه تا مدرسه بره.واقعا فکر نمیکردم کاردرمانی انقدر روی اضطراب کودکم تاثیر بذاره