بازی حسی حرکتی

بسیاری از کودکان از بازی در زمان های آزاد لذت می برند، و به سمت اسباب بازی و فعالیت های مورد علاقه کشیده می شوند، چه ساختن یک ساختمان با لگو باشد، یا انجام بازی های تخیلی با دوستان، بازی با شن و یا کشیدن با گچ و ماژیک. بسیاری از دانش آموزان دچار مشکلات حسی توسط تمام منظره ها، صداها و حرکات سردرگم وغرق می شوند و در کشف هدف دار اسباب بازی ها و تجهیزات کلاس دچار مشکل می شوند. بازی درمانی حسی با استفاده از بازی های حسی حرکتی مناسب و به صورت هدفمند به درمان مشکلات حسی کودکان کمک می کند. مرکز بازی درمانی دکتر صابر با استفاده از تجهیزات پیشرفته نظیر سنسوری روم و تجربه بالای متخصصین مرکز با برنامه ریزی حرفه ای در درمان کودکان پیشرو می باشد. خدمات بازی درمانی در منزل در کنار خدمات کلینیک موجب تسریع در روند درمان می گردد.

مهات های حسی حرکتی

کودکانی که یا به دنبال حرکت زیاد هستند یا در مورد حرکت و دور بودن از زمین بیش از حد محتاط هستند، همگی از داشتن فرصت ‌های حرکتی بیشتر در برنامه روزانه خود بهره ‌مند خواهند شد. اما کودکانی که به نظر می ‌رسد از حرکت “اجتناب می‌ کنند” یا از آن مضطرب شده ‌اند، برای توسعه تحمل و اعتماد به نفس خود به فعالیت ‌های حرکتی کندتر، آرام‌ تر، کنترل ‌شده ‌تر و تکراری ‌تر نیاز خواهند داشت. به عنوان والدین، احتمالاً می ‌دانیم که فرزندمان چه نوع سیستم حسی پردازش حرکت دارد. باید به خاطر داشته باشیم که سیستم عصبی آن ها هنوز در حال رشد است و با گذشت زمان ممکن است بتوانند نیاز خود به حرکت را برآورده کنند یا ماجراجویی ‌های حرکتی بیشتری را با بلوغ تحمل کنند. بازی های حسی حرکتی علاوه بر برآورده کردن نیازهای حسی، حرکت دادن کل بدن، قدرت، استقامت، پایداری و تحرک فرزندمان را بهبود می ‌بخشد. همچنین مهارت‌ های شناختی مانند برنامه ‌ریزی حرکتی، حل مسئله و یکپارچگی دوطرفه (استفاده همزمان از دو طرف بدن و مغز) را به چالش می ‌کشد. برای جستجوگران، تنوع و تغییرات زیادی در جهت اضافه کنید. برای اجتناب‌ کنندگان، فقط یک عمل جدید را در هر زمان اضافه کنید و تغییرات جهت و موقعیت سر را که می ‌تواند طاقت‌ فرسا باشد، محدود کنید. به عنوان مثال:

-درجا پریدن

-پرش طول ایستاده (تا جایی که ممکن است با 2 پا یا با 1 پا بپرید)

-درجا چرخیدن

-هنگامی که این را تنظیم کردید، می ‌توانید از آن ها بخواهید موانع را به روش ‌های مختلفی پشت سر بگذارند، مثلاً: مانند یک حیوان متفاوت، مانند یک ماشین سریع، مانند یک اتوبوس که در هر مرحله توقف می ‌کند

مهارت ‌های حرکتی، حرکات و اعمال عضلات هستند. به طور معمول، آن ها به دو گروه طبقه‌ بندی می ‌شوند: مهارت ‌های حرکتی درشت که برای انجام کارهایی مانند راه رفتن، تعادل و خزیدن به استفاده از گروه ‌های عضلانی بزرگ نیاز دارند، و مهارت ‌های حرکتی ظریف که از گروه ‌های عضلانی کوچک برای تسهیل نگه داشتن مداد یا برداشتن چیزی استفاده می ‌کنند. همه کودکان مهارت ‌های حسی و حرکتی خود را با سرعت‌ های متفاوت و در زمان ‌های کمی متفاوت توسعه می‌ دهند، به همین دلیل برنامه درسی مهدکودک کودکان را در طیف گسترده‌ ای از فعالیت‌ های حسی متناسب با سن درگیر می‌ کند. اما هنگامی که کودکان خردسال برای کسب این مهارت‌ ها مشکل دارند، ممکن است در کارهای کلیدی مانند گرفتن ظروف، حرکت دادن اشیاء با نوک انگشتان، یا فقط تشخیص دقیق این که بدن شان در رابطه با همه چیز اطراف شان کجاست، مشکل داشته باشند.

بازی حسی چیست

کودکانی که به محرک ها بسیار حساسند، به تنهایی بازی کردن در گوشه ای از اتاق روی می آورند. آن ها ممکن است همان عروسک یا اسباب بازی همیشگی را بردارند و همان بازی ها را در نقطه ی ساکت اتاق انجام دهند. آن ها ممکن است در اتاق بگردند و به کارهای دیگران برای یک یا دو دقیقه نگاه کنند ، یا بطور کاملا بی هدف در محیط اتاق پرسه بزنند. آن ها ممکن است در وقت مرتب کردن اتاق از همکاری خودداری کنند چون نمی توانند جایی که این همه هرج و مرج است را تحمل کنند.

کودکانی که حساسیت کمتری به محرک ها دارند به تجسس برای حرکات و ورودی فشار عمقی روی می آورند، اجرهای اسباب بازی را برداشته و آن ها را جمع می کنند، به دیگر کودکان برخورد می کنند و اسباب بازی هارا به زمین می کوبند. ممکن است آن ها به اخطار مکرر نیاز داشته باشند که آرام باشند، دستانشان را کنترل کنند و به جایی که می روند توجه نمایند.آن ها ممکن است برای یک دقیقه با یک اسباب بازی بازی کنند و بعد به سراغ دیگری بروند. هنگام مرتب کردن اتاق، ممکن است در پیروی از دستورها مشکل داشته باشند و زیادی تحریک و هیجان زده شوند. باید کمی نظم و سازماندهی برای کودکی که نمی داند با خود در دوره های آزاد چه کار کند اعمال کرد. یک والد یا معلم می تواند به کودکی که در زمان های انتخابی “در فضا گم شده” کمک کند که کاری را که می خواهد انجام بدهد را انتخاب کند. کودک می تواند از یک لیست از فعالیت های نوشته شده سود ببرد، شاید با یک نقاشی یا عکسی از لوازمی که استفاده خواهد کرد. معلم می تواند هر مورد که استفاده شد را از لیست خط بزند. هدف این است که کودک را تا جای ممکن در فعالیت های کلاسی شرکت دهیم، نه اینکه تمام لیست را تکمیل کنیم. اگر کودک در حال لذت بردن از کاردستی درست کردن یا بازی کردن با یک ماشین اسباب بازی است، مأموریت انجام شده است. لیست تنها برای پشتیبانی و برای زمانی است که کودک تمرکزش را از دست داده است.

انواع بازی حسی حرکتی برای کودکان

بازی‌ حسی حرکتی به کودک کمک می‌کنند تا مهارت‌های حرکتی، هماهنگی دست و چشم، تعادل و کنترل بدن خود را بهبود دهد و در عین حال تجربه‌های حسی متنوع را کشف کند. این بازی‌ها می‌توانند بسته به نیاز کودک و نوع حساسیت حسی او متفاوت باشند و شامل فعالیت‌های زیر باشند:

1. حرکات تقویت‌کننده تعادل و هماهنگی:
   این تمرین‌ها به کودک کمک می‌کنند تا ثبات بدنی، کنترل عضلات و هماهنگی بین دست‌ها و پاها را بهبود دهد و هنگام حرکت احساس اطمینان بیشتری داشته باشد.

2. فعالیت‌های فشار عمقی و ورودی حسی:
   این دسته از تمرین‌ها باعث تقویت حس بدن و درک بهتر محیط می‌شوند و به کودک کمک می‌کنند تا تحریک‌های حسی را به شکل هدفمند مدیریت کند.

3. فعالیت‌های حرکتی پویا و تقویت عضلات:
   تمرین‌های پویا عضلات بزرگ بدن را فعال می‌کنند، قدرت و انعطاف‌پذیری کودک را افزایش می‌دهند و توانایی او در انجام حرکات پیچیده و هماهنگ را بهبود می‌بخشند.

4. بازی‌های با ورودی حسی متنوع:
   این بازی‌ها حواس مختلف کودک را تحریک می‌کنند، تمرکز و خلاقیت او را افزایش می‌دهند و باعث می‌شوند کودک با تجربه‌های حسی متفاوت آشنا شود.

5. فعالیت‌های گروهی و تعاملی:
   این تمرین‌ها مهارت‌های اجتماعی، همکاری و تعامل کودک با دیگران را تقویت می‌کنند و به او کمک می‌کنند تا مهارت‌های حرکتی خود را در محیط گروهی به کار گیرد.

اهمیت انواع تمرینات حسی حرکتی در رشد مهارت‌های کودکان

تمرینات حسی حرکتی نقش بسیار مهمی در رشد همه‌جانبه کودکان دارند و پایه‌ای برای توسعه مهارت‌های حرکتی، شناختی و اجتماعی آن‌ها محسوب می‌شوند. این تمرینات به کودک کمک می‌کنند تا تعادل، هماهنگی حرکتی، کنترل عضلات و دقت در حرکات دست و چشم خود را بهبود دهد. علاوه بر این، تمرینات حسی حرکتی باعث افزایش تمرکز، تقویت مهارت‌های حل مسئله و مدیریت هیجانات در محیط‌های آموزشی و بازی می‌شوند.

استفاده منظم و هدفمند از این تمرینات، کودک را قادر می‌سازد تا در فعالیت‌های روزمره، بازی‌های گروهی و تعاملات اجتماعی عملکرد بهتری داشته باشد و اعتمادبه‌نفس بیشتری در حرکت و تصمیم‌گیری نشان دهد.

 

بازی های حسی حرکتی برای کودکان

برای کودکی که به دنبال ورودی های حسی است، لیست بازی های کوتاه مدت باید شامل چندین فعالیت نظم دهنده و تعدیل کننده باشد که اشتیاق کودک برای ورودی حس را ارضا کند تا بتواند در بازی های گروهی به طور هماهنگ نقش داشته باشد. این می تواند شامل انجام حرکات شدید و فعالیت های هوشیاری بدنی مانند پریدن روی تخته پرش یا حرکت پروانه رفتن، شنا رفتن روی زمین یا دیوار، کشش های یوگا با موضوع حیوانات باشد.

استفاده از زمان سنج ها

به خاطر داشته باشید که کودکان حس ضعیفی از زمان دارند. برای کودکانی که در حال شرکت در بازی های جذاب و آزاد هستند، زمان می تواند به سرعت بگذرد. برای کودکی که با یک بازی آزاد مشکل دارد، زمان می تواند بسیار زیاد طول بکشد. یک زمان سنج می تواند به کودک بگوید چه مقدار دیگر باید بازی کند- یا بودن در یک وضعیت خسته کننده را تحمل کند. یک زمان سنج تصویری می تواند به کودک کم سن تر کمک کند که گذر زمان را اندازه بگیرد، مانند زمان سنج که بسیار خوب برای کودکانی که هنوز نمی توانند اعداد ساعت رابخوانند و به یک تصویر سریع از زمان باقی مانده نیاز دارند کار می کند.

داشتن درکی از زمان و درک اینکه چگونه هر دقیقه اهمیت دارد می تواند به دانش آموزان بسیار کمک کند. کودک پر مشغله ای که با شروع یک تکلیف آموزشی مشکل دارد می تواند آن را با تراشیدن مداد خود، به دستشویی رفتن، نوشیدن یک لیوان آب و سپس شروع به کار کردن به تعویق بیندازد و سپس گلایه کند که وقت کافی برای اتمام کارش را نداشته است. یک زمان سنج مناسب قادر است تصویری مناسب از زمان را که وقتی در حال گذر است و دارد تمام می شود را فراهم کند، که می تواند برای امتحان دادن، نوشتن انشا درون کلاس، ارائه ی کلامی، زمان انتخابی و بیشتر بسیار مناسب باشد.

زمان سنج انتخابی عالی برای مدارس، در چندین شکل ارائه می شود: ساعت مچی برای دانش آموزان سن بالا تر، یک زمان سنج ۷ سانتی متری برای استفاده ی شخصی، یک زمان سنج ۳۵ سانتی متری که بیشتر افراد می توانند آن را در طول اتاق ببینند، برنامه ی آی پد،آی فون یا اندروید ، و نرم افزار کامپیوتر. وقتی تا یک ساعت کار گذاشته شود( یا در برنامه و نرم افزار برای مدت دلخواه بیشتر)، دیسک قرمز مخصوص زمان سنج با گذر زمان شروع به ناپدید شدن می کند و به همه کمک می کند ببینند چقدر از زمان باقی مانده است. بیشتر مدل ها زنگ هشدار صوتی نیز دارند.

یک زمان سنج بصری مناسب دیگر ،زمان سنج یاد گیری است، که شبیه یک چراغ راهنما عمل می کند و در یک نگاه به کودکان می گوید که زمان زیادی دارند( نور سبز)، باید کم کم کار خود را تمام کنند(چراغ زرد)، و یا باید توقف کنند (چراغ قرمز). برای هر نور صداهای همراه نیز وجود دارد. اگر کودکان از زنگ های هشدار ناگهانی وحشت زده نمی شوند، هشدارها بر روی آیفون ها و دیگردستگاه های گوشی می توانند با صداهای جذاب مانند صدای گیتار یا اردک یا موتورسیکلت نصب شوند.

 

منابع:

gympanzees.org

brightpathkids.com

سوالات متداول:

1.بازی های حسی چگونه هستند؟

شامل چندین فعالیت نظم دهنده و تعدیل کننده باشد که اشتیاق کودک برای ورودی حس را ارضا کند. این می تواند شامل انجام حرکات شدید و فعالیت های هوشیاری بدنی مانند پریدن روی تخته پرش یا حرکت پروانه رفتن، شنا رفتن روی زمین یا دیوار، کشش های یوگا با موضوع حیوانات باشد و همراه آن استفاده از محرکهای حس لمس و شنوایی و رنگ ها و محرک های بینایی باعث تحریک حواس کودک می گردند.

2.بازی حسی چه فایده ای دارد؟

بازی های حسی موجب بهبود یگپارچگی حسی در کودکان ، بهبود هماهنگی حرکتی و ارتقاع مهارت های حرکتی کودکان می گردد. همچنین در جهت بهبود تعاملات اجتماعی و کاهش اضطراب در کودکان مفید می باشد.