آزمون بندر گشتالت

مرکز تست هوش دکتر صابر در زمینه انجام تست های هوش و سنجش آی کیو در کودکان فعالیت می نماید. تست های هوش برای کودکان سه سال و بالاتر انجام می شود.  آزمون بندر گشتالت یکی از انواع تست های ترسیمی در زمینه روانشناسی کودکان می باشد که در مرکز تست هوش دکتر صابر انجام می شود. سنجش هوش و تشخیص مشکلات کودکان موجب بهبود روند یادگیری کودکان می گردد. انواع تست هوش کودکان در مرکز دکتر صابر، توسط متخصصین مجرب مرکز انجام و تفسیر میشود. با تفسیر صحیح تست های هوش می توان استعداد ها و نقاط ضعف کودکان را شناسایی و بهبود بخشید.

آزمون بندر گشتالت چیست؟

آزمون بندر گشتالت (آزمون بندر)، از زمان ظهور خود، به طور گسترده ‌ای برای تجزیه و تحلیل عملکردهای دیداری – حرکتی، ادراک و فرآیندهای شناختی مورد استفاده قرار گرفته است. با این حال، اغلب در زمینه ‌های مختلف دیگری نیز استفاده می ‌شود. اگرچه آزمون بندر به طور گسترده‌ ای در جمعیت ‌های بالینی مختلف شناخته شده و مورد استفاده قرار می ‌گیرد، اما استفاده از آن همچنان تابع محدودیت ‌های خاصی است. انتقاد اصلی مربوط به ذهنی بودن در تفسیر نتایج و تغییرپذیری نمرات بسته به عوامل فرهنگی و سن فرد است. نتایج مطالعات در مورد استفاده از آزمون بندر، کاربرد گسترده آن را در زمینه ‌های مختلف، از جمله روان‌ عصب ‌شناسی، روان‌ پزشکی و اختلالات شناختی، و همچنین نقش رو به رشد آن در تحقیقات پیری شناختی برجسته می‌ کند. این ابزار همچنان در ارزیابی اختلالات شناختی و روان‌عصب‌ شناختی، به ویژه پس از حوادث آسیب ‌زا مانند سکته مغزی یا آسیب سر، محوری است. علاوه بر استفاده در اختلالات شناختی، آزمون بندر در ارزیابی اختلالات رشدی، مانند اختلال طیف اوتیسم (ASD) و اختلال نقص توجه و بیش ‌فعالی (ADHD) نیز کاربرد دارد. مطالعات نشان می‌ دهند که عملکرد کودکان مبتلا به این اختلالات اغلب در آزمون بندر، به ویژه در زمینه ‌هایی مانند برنامه‌ ریزی حرکتی و حافظه دیداری، مختل است. با این حال، برخی از محققان اشاره می ‌کنند که این آزمون، اگرچه در برخی زمینه ‌های ارزیابی شناختی مؤثر است، اما پیچیدگی کامل اختلالات رشدی، به ویژه آن هایی که مربوط به جنبه ‌های اجتماعی و رفتاری هستند، را پوشش نمی‌ دهد. علاوه بر این، آزمون بندر نقش کلیدی در مطالعه پیری شناختی، به ویژه در زمینه اختلالات نورودژنراتیو مانند بیماری آلزایمر ایفا می کند. با وجود کاربردهای فراوان، آزمون بندر دارای محدودیت‌ های خاصی است که می‌ تواند بر دقت ارزیابی تأثیر بگذارد. به نظر می‌ رسد برای تشخیص نقص‌ های شناختی خفیف، به ویژه در مراحل اولیه اختلال شناختی، حساسیت کمتری دارد. علاوه بر این، عوامل خارجی مانند استرس، خستگی یا وضعیت عاطفی بیمار در زمان ارزیابی ممکن است بر عملکرد تأثیر بگذارند و نگرانی‌ هایی را در مورد اعتبار نتایج ایجاد کنند. این عوامل بر اهمیت ارزیابی جامع و تفسیر زمینه‌ ای نتایج آزمون بندر تأکید می ‌کنند تا محدودیت‌ های آن جبران شده و ارتباط آن در عمل بالینی به حداکثر برسد. این تست اثربخشی خود را در تشخیص اختلالات عصبی و روانپزشکی، مانند پس از سکته مغزی یا آسیب سر، و در آسیب‌ شناسی ‌هایی مانند ASD و ADHD نشان داده است. با این حال، حساسیت آن به اختلالات شناختی خفیف و تغییرپذیری آن تحت تأثیر عوامل اجتماعی – فرهنگی و آموزشی، استفاده محتاطانه و اغلب مکمل آن را با سایر ابزارهای تشخیصی ضروری می ‌سازد.

محاسن و محدودیت­های آزمون بندر گشتالت

نخستین عامل شهرت آزمون بندر گشتالت، اجرای سریع و آسان آن است. این آزمون را می توان در سه تا پنج دقيقه اجرا کرد. به علاوه این آزمون، آزمونی انعطاف پذیر است؛ زیرا می توان آن را هم به عنوان یک آزمون فرافکن شخصیت و هم به عنوان یک تکلیف دیداری – ترسیمی برای سنجش ضایعه عضوی به کار بست. همچنین آزمون بندر می تواند برای آشکار کردن سبک کلی و شیوه رویکرد فرد نسبت به دنیای خود مفید واقع شود. به عنوان مثال، بیماران شیدا (مانیک) ممکن است طرح ها را با توالی نامنظم بکشند که بازتابی از تکانش گری و نارسایی توجه آنهاست. افراد وسواس ممکن است نقاشی خود را با ساختن چارچوب راهنمای اولیه مفصل شروع کنند و اغلب برای کشیدن هر طرح سه تا پنج دقیقه وقت صرف کنند. درجه اضطرابی که شخص تجربه می کند ممکن است در اندازه نقاشی وی تاثیر بگذارد.

علیرغم وجود سوابق موفقیت آزمون بندر، کاربرد آن با برخی احتیاط ها و محدودیت ها همراه است. به عنوان مثال، با وجود آنکه آزمون بندر ابزاری برای غربال کردن آسیب مغزی است، تنها می تواند افراد مبتلا به آسیب مغزی نسبتا شدید به ویژه در نیمکره راست مغز را تشخیص دهد و برای سنجش آسیب های مغزی جزئی یا آسیب نیمکره چپ فاقد کارآیی است.

هنگامی که آزمون بندر به عنوان یک ابزار فرافکنی به کار بسته می شود، همان انتقاد کلی که به هر آزمون فرافکنی وارد شده است به تفسیر آزمون بندر نیز وارد است. این انتقادها شامل: ذهنیت گرایی در نمره گذاری، مطالعات ناکافی در مورد روایی یابی، حساسیت آزمون به متغیرهای موقعیتی و تکیه بر نظریه روان تحلیل گری اثبات نشده، می باشند.

سیک مشکل دیگر آزمون بندر این است که یک نظام نمره گذاری و تفسیر واحد که مورد پذیرش و تایید همه متخصصان باشد، برای این آزمون وجود ندارد و برای نمره گذاری آن دست کم از هشت نظام متفاوت استفاده می شود. نظام های نمره گذاری غالب، نظام های تدوین شده توسط کوپیتز، پاسکال، ساتل و هات است. برای حذف این محدودیت ها، آزمون بندر برای متخصصان بالینی به عنوان ابزاری پرطرفدار، به آسانی قابل اجرا، معتبر و اغلب روا به شمار می رود و همواره یکی از چهار یا پنج آزمونی بوده است که به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته است.

مهم ترین محاسن آن اجرای سریع آزمون است و یکی از چهار آزمونی است که مورد استفاده­ی گسترده قرار گرفته است.

آزمون بندر ، علاوه بر کاربرد اصلی خود یعنی تشخیص آسیب مغزی، کاربردهای مهم دیگری هم دارد. در مورد جامعه کودکان، برای سنجش آمادگی کودکان برای ورود به دبستان، پیش بینی پیشرفت تحصیلی، تشخیص کودکان دچار اختلال خواندن و ناتوانی یادگیری، ارزشیابی مشکلات هیجانی، مطالعه نارسایی های رشدی و همچنین به عنوان یک آزمون هوشی غیر کلامی به کار بسته شده است. در مورد نوجوانان و بزرگسالان، آزمون بندر برای تشخیص آسیب مغزی و به عنوان یک آزمون فرافکن برای سنجش ویژگی های شخصیتی مفید شناخته شده است.

بسیاری از کودکانی که دچار محرومیت های اجتماعی هستند و در آزمون های هوشی موفقیت کمتری دارند در آزمون بندر نتایج بهتری را نشان می دهند. اجرای آن بسیار سریع و ارزان است و بصورت فردی و گروهی
می­توان آن را انجام داد. اجرای گروهی برای کودکان پیش دبستانی و دبستانی حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه و اجرای فردی آن به طور متوسط ۳ تا ۱۰ دقیقه وقت می گیرد. در عین حال تعبیر و تفسیر روانشناسی آن دشوار و مستلزم دانش و تجربه وسيع روانشناسی است. بهتر است از آزمون بندر به همراه یک آزمون مختصر کلامی به کار برده شود.

ازمون بندر گشتالت برای چه سنی است؟

آزمون بندر گشتالت از نظر بالینی از سن ۳ سالگی به بعد قابلیت اجرا دارد و محدودیت سنی بالایی برای آن در نظر گرفته نمی‌شود. این آزمون در کودکان ۳ تا ۷ سال بیشتر با هدف بررسی رشد دیداری–حرکتی و آمادگی تحصیلی به کار می‌رود، در سنین مدرسه (۷ تا ۱۲ سال) برای شناسایی مشکلات یادگیری و توجه کاربرد دارد و در نوجوانان و بزرگسالان به‌ویژه جهت ارزیابی عملکردهای مغزی، آسیب‌های نورولوژیک و بررسی ویژگی‌های شخصیتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

روش استاندارد اجرای آزمون بندر گشتالت

۱) نشاندن کودک پشت یک میز راحت

۲) یک ورق کاغذ سفید یک مداد پاک کن یک مداد و کاغذ سفید اضافی در اختیار کودک می گذاریم.

۳) پاکت کارت ها را به او نشان داده و می گوییم ((من این جا نه کارت دارم که روی آنها تصاویری برای تو کشیده­اند و تو باید از روی آنها ترسیم کنی)) و یا به او می گوییم: یک سری شکل های ساده به شما نشان
می دهم و شما به هر نحوی که می توانید تصاویر را بکشید. البته امتحان نقاشی نیست اما سعی کنید هر قدر که می توانید شکل ها را درست بکشید.

۴) یکی یکی کارت ها را بالای صفحه­ی سفید او گذاشته تا از روی آنها ترسیم کند. (دایره پشت کارت به طرف کودک باشد. (طرح ها یکی پس از دیگری و به ترتیب A – 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 8 با اعلام آزمودنی که می گوید طرح بعد نشان بده تا آخر ادامه می دهیم.

۵) در حین اجرای آزمون و مشاهدی رفتار کودک و یا حین یادداشت برداری از رفتار او هیچ گونه توصیه خاصی نباید گردد. راهنمایی و اظهار نظر در هنگام اجرا ممنوع است. اما می توانید جمله اول خود را تکرار کنید.

۶) محدودیت زمانی وجود ندارد پس از ترسیم هر تصویر، تصویر بعدی ارائه گردد.

۷) هر گاه راجع به تعداد نقطه ها با اندازه تصاویر سئوال کرد: (طوری بکش که کاملا شبیه تصویر همین کارتی شود که جلو توست)

8) کودک را در استفاده از مداد پاک کن یا ترسیم مکرر تصاویر نه باید ترغیب کرد و نه مانع شد.

9) اگر سعی در شمردن نقطه ها کرد، ضرورتی ندارد تعداد نقطه ها یا دایره های تو کاملا به اندازه نقطه ها یا دایره های تصاویر باشد. فقط کافی است که شکل ترسیم های تو مشابه تصاویر روی کارت ها باشد. اگر اصرار ورزید: یک نشانه­ی تشخیصی معنی دار است یادداشت شود. اگر آزمودنی زیاد سؤال می کند یادداشت کنید. که احتمالا نشانه­ی کمال گرایی و شاید رگه­هایی از وسواس باشد. اگر آزمودنی تقاضایی کاغذ اضافی نمود به او بدهید. در مورد نقطه ها بگویید لازم نیست بشماریدشان. اما اگر آزمودنی در جریان طرح شروع به شمارش نمود به او کاری نداشته باشید و یادداشت نمایید. که نشانه­ی مهمی بر کمال گرایی یا وسواس است. در هنگام اجرا رفتارهای آزمودنی را یادداشت کنید (خستگی، کم توجهی، عجله کاری، بیقراری، ضعف و ناهماهنگی، چرخش تصاویر، اشکال در دیدن). در هنگامی که کارت ها را به روش دیگری یکی یکی و مانند مراحل فوق روی میز جلو آزمودنی می گذاریم.

۱۰) اگر خواست تصاویرش را بر بیش از یک صفحه بکشد کاغذ دیگری بر می دارد.

۱۱) آزمون محدودیت زمانی ندارد ولی بهتر است مدت زمان صرف شده برای تمام تصاویر را یادداشت کنیم. مدت زمان خیلی کم یا خیلی زیاد معنی دار است.

۱۲) آزمون در ابتدای جلسه گرفته شود یا زمانی که کودک خسته نباشد.

۱۳) برخی از کودکان مایلند یک بار دیگر آزمون را اجرا کنند تا تصاویر را بهتر بکشند؛ مانع نمی شویم ولی هر دو آزمون را در پرونده می گذاریم.

نمره گذاری تست بندر گشتالت

نحوه نمره‌گذاری آزمون بندر گشتالت به‌منظور سنجش رشدی انجام می‌شود؛ به‌طوری‌که نمره پایین نشان دهنده­ ی (ld) است. و نمره بالا نشان از سطح پیشرفت خوب در مدرسه را نشان می دهد. در این روش برای اشتباه­هایی که آزمودنی مرتکب می شود نمره داده می شود که به در برابر هر اشتباه یک نمره داده می شود و در کل ۳۰ مورد می­باشد. پس دامنه­ی نمرات بین ۰ تا ۳۰ است. یادآور می­شود که به اشتباهات واضح و قطعی نمره داده می شود.

به هر یک یک از موارد در آزمون بندر نمره صفر یا یک می­دهیم. صفر به معنی غیاب انحراف در ترسیم و یک به معنای حضور انحراف در ترسیم است. فقط به انحراف های کاملا مشخص باید نمره یک داد. مواردی که تردید داریم نمره صفر می دهیم. در مورد کودکان خردسال به علت رشد نایافته بودن مهارت های حرکتی ظریف از خطاهای کوچک صرف نظر می کنیم.

 

منابع:

pmc.ncbi.nlm.nih.gov

en.wikipedia.org

سوالات متداول:

1.برای انجام تست بندرگشتالت چقدر زمان لازم است؟

به صورت معمول بین 5تا 10 دقیقه نیاز به زمان می باشد تا تست انجام شود.

2.آزمون بندرگشتالت چه کاربردهایی دارد؟

این آزمون را می توان به عنوان یک آزمون فرافکن شخصیت و هم به عنوان یک تکلیف دیداری – ترسیمی برای سنجش ضایعه عضوی به کار بست. همچنین آزمون بندر می تواند برای آشکار کردن سبک کلی و شیوه رویکرد فرد نسبت به دنیای خود مفید واقع شود.